Η NASA την περασμένη εβδομάδα ανακοίνωσε πως σχεδιάζει να προσλάβει νέους αστροναύτες για να επανδρώσει την αποστολή στον Άρη. Πριν βιαστεί, όμως, να συμπληρώσεις την φόρμα, έχε κατά νου ότι το ταξίδι στο διάστημα έχει τα αρνητικά του, ειδικά στην υγεία σου.

Το να είσαι κολλημένος σ’ ένα μικροσκοπικό, με μικροβαρύτητα διαστημόπλοιο για μήνες (στην περίπτωση του Scott Kelly για έναν ολόκληρο χρόνο) μπορεί να δημιουργήσει διάφορα προβλήματα τόσο στο σώμα όσο και στον εγκέφαλο σου.

Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι οι φυσιολογικές τάσεις των διαστημικών ταξιδιών μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντικές αλλαγές στον εγκέφαλο. Αν και απαιτείται περισσότερη έρευνα για να καθοριστεί πλήρως το πώς ο εγκέφαλος προσαρμόζεται σε μια κατάσταση μικροβαρύτητας, οι δύο εν εξελίξει μελέτες ρίχνουν φως σχετικά με τις νευρολογικές προκλήσεις των διαστημικών ταξιδιών.

Μια πρόσφατη μελέτη της NASA, στα πλαίσια της οποίας χρησιμοποιήθηκε μαγνητική τομογραφία και αξονική τομογραφία για να διερευνηθούν οι εγκέφαλοι των αστροναυτών πριν και μετά από την 6μηνη παραμονή τους στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Οι επιστήμονες, ζήτησαν από τους συμμετέχοντες στην έρευνα αστροναύτες, να κάνουν κάποιες ασκήσεις όσο θα βρίσκοντας στον σταθμό.

Μέχρι στιγμής, οι επιστήμονες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα πως το  περιβάλλον μικροβαρύτητας μπορεί να επηρεάζει τον εγκέφαλο και πιο συγκεκριμένα να δημιουργεί αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου και τον τρόπο με τον οποίο σκέφτονται οι αστροναύτες. Για την ακρίβεια, οι συμμετέχοντες στην έρευνα είχαν μεγαλύτερη δυσκολία να ανταποκριθούν σε πνευματικές αλλά και σωματικές ασκήσεις όσο ήταν στον διαστημικό σταθμό αλλά και μετά την επιστροφή τους στη Γη, από ότι πριν το ταξίδι τους.

Μια άλλη μελέτη – η οποία χρηματοδοτήθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος και τη Ρωσικη Διαστημική Υπηρεσία Roscosmos – διαπίστωσε ότι ο φλοιός του εγκεφάλου αναδιοργανώνεται ώστε να προσαρμοστεί στις προκλήσεις στις οποίες καλείται να αναταπεξέλθει κατά την διάρκεια του διαστημικού ταξιδιού. Τα προκαταρκτικά ευρήματα, τα οποία δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Brain Structure and Function, τον Μάιο, αποτελούν κομμάτι ενός ερευνητικού προγράμματος το οποίο θα συνεχιστεί μέχρι το 2018.

Η Angelique Van Ombergen, Ph.D. φοιτήτρια νευρολογίας στο University of Antwerp, η οποία συνυπογράφει την έρευνα, είπε ότι το διάστημα είναι ένα πολύ δύσκολο περιβάλλον για τον άνθρωπο, οπότε ένα ταξίδι στο διάστημα μπορεί να επηρεάσει τον ανθρώπινο οργανισμό.

egkefalos astronautes

“Μερικοί -αλλά όχι όλοι- παράγοντες που μπορούν αν επηρεάσουν τον ανθρώπινο οργανισμό είναι η βαρύτητα, η κοσμική ακτινοβολία, η απομόνωση και η διατάραξη του βιολογικού ρολογιού” δήλωσε η Van Ombergen και συμπλήρωσε: “Όπως μπορεί να φανταστεί κάποιος, αυτοί οι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τον εγκέφαλο καθώς είναι νέα προκλητικά δεδομένα και φυσικά στρεσογόνα!”.

Οι ερευνητές έβαλαν 16 αστροναύτες σε έναν μαγνητικό τομογράφο, πριν και μετά τις διαστημικές αποστολές τους, και εξέτασαν τις αλλαγές στις συνδέσεις του εγκεφάλου και των νευρικών δικτύων. Ενώ η έρευνα συνεχίζεται, τα μέχρι τώρα στοιχεία δείχνουν ότι ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου μπορεί να μεταβληθούν σε δομή και λειτουργία μετά από μια μακρά διαστημική αποστολή. Τα ευρήματα βασίζονται στο πώς το σώμα μπορεί να λάβει αντιφατικά μηνύματα ενώ οι συμμετέχοντες βρίσκονται στο διάστημα.

 

Για παράδειγμα, ενώ το εσωτερικό του αυτιού ενός αστροναύτη μπορεί να στείλει μήνυμα στον εγκέφαλο ότι το σώμα πέφτει, δεν υπάρχει καμία οπτική πληροφορία που να υποδηλώνει πτώση εφόσον ο αστροναύτης βρίσκεται σε ένα περιβάλλον με μικροβαρύτητα. Ή το αυξημένο υγρό του εγκεφάλου μπορεί να στείλει μήνυμα ότι το σώμα είναι ανάποδα ενώ στην πραγματικότητα δεν μπορείς να ορίσεις το πάνω και το κάτω στον χώρο.