Οι διατροφικές διαταραχές μέσα από τα μάτια μίας ασθενούς

LIKE US ON FACEBOOK

Οι διατροφικές διαταραχές εξελίσσονται σε μάστιγα της εποχής, που «χτυπά» κυρίως τις νεαρές ηλικίες. Παιδιά που θέλουν να μοιάσουν στο αγαπημένο τους μοντέλο ή την star που βλέπουν στην τηλεόραση. Οι διατροφικές διαταραχές δεν κάνουν διακρίσεις. Χτυπούν κορίτσια και αγόρια, και έχουν διάφορες μορφές. Οι πιο συνηθισμένες διαταραχές πρόσληψης τροφής είναι η ψυχογενής ανορεξία, η ψυχογενής βουλιμία και η ψυχαναγκαστική υπερφαγία. Οι διαταραχές πρόσληψης τροφής χαρακτηρίζονται από ακραία συναισθήματα, σκέψεις και συμπεριφορές σχετικά με τη λήψη τροφής, το βάρος και την εικόνα του σώματος.

Μία πρώην πρωταθλήτρια κολύμβησης, μας μιλά για τον αγώνα της με τις διαταραχές πρόσληψης τροφής και το πώς εκείνη κατάφερε να βγει νικήτρια!

  1. Πώς ξεκίνησαν τα σκαμπανεβάσματα στο βάρος σου;
  2. Κάποιες φορές ένα σχόλιο αρκεί… Φαινομενικά μπορεί να μην ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, κανείς όμως δεν μπορεί να γνωρίζει τι υπάρχει στο μυαλό και την ψυχή του άλλου.
  3. Αυτή σου η διατροφική διαταραχή οφείλεται σε κάποιο συγκεκριμένο γεγονός που σου συνέβη;
  4. Όχι. Οι ΔΠΤ είναι πολυσύνθετες νόσοι και δεν είναι εύκολο να εξηγήσεις συνοπτικά σε κάποιον το πώς προκύπτουν, κατά βάση όμως τα αίτια είναι ψυχολογικά. Τα κοινωνικά πρότυπα και οι επιρροές που δεχόμαστε από τα ΜΜΕ σίγουρα επηρεάζουν και ευνοούν την ανάπτυξη μίας, αν μη τι άλλο, κριτικής στάσης απέναντι στην εικόνα του σώματός μας. Δεν μπορούν όμως να «γεννήσουν» μία ΔΠΤ, μόνο να την «πυροδοτήσουν». Πρέπει πρωτίστως να υπάρχει ένα υπόβαθρο που θα ευνοεί την «γέννηση» και εξέλιξή της. Το υπόβαθρο αυτό έχει να κάνει καθαρά με ψυχολογικούς-συναισθηματικούς παράγοντες, την ψυχοσύνθεση του ατόμου, τον χαρακτήρα του και την οικογένεια. Εμένα θα έλεγα πως ήταν ένας συνδυασμός όλων των ανωτέρω. Ήμουν πρωταθλήτρια κολύμβησης και σαφώς σε τέτοιες περιπτώσεις το βάρος και η διατροφή απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, ενώ συγχρόνως ήμουν στην εφηβεία, περίοδο που ούτως ή άλλως τα περισσότερα κορίτσια αρχίζουν να δίνουν περισσότερη έμφαση στην εικόνα τους και να παρατηρούν τις αλλαγές στο σώμα τους. Αυτά, συνδυαστικά με την ανήσυχη και τελειομανή φύση μου αλλά και κάποιες άλλες καταστάσεις που βίωνα, με οδήγησαν να κάνω κάτι βλαβερό στον εαυτό μου.
  5. Γιατί; Δε μπορούσες να το διαχειριστείς και κατέφυγες στο φαγητό;
  6. Ήταν ένας τρόπος να αισθανθώ δυνατή. Υπήρχαν εξωγενείς καταστάσεις που δεν μπορούσα να ελέγξω, το φαγητό μου, όμως, μπορούσα. Το γεγονός πως κατάφερνα να αντιστέκομαι σε πειρασμούς που οι περισσότεροι θα ενέδιδαν, ήταν πηγή δύναμης και εξουσίας για μένα. Στην πραγματικότητα βέβαια, δεν εξουσίαζα κανέναν πέρα από το ίδιο μου το σώμα το οποίο και τελικά κατέστρεφα. Στην πορεία όλο αυτό ανεστράφη. Ο αυτοέλεγχος και η αυτοσυγκράτηση έδωσαν την θέση τους στα ξεσπάσματα και τα υπερφαγικά επεισόδια. Τότε όντως το φαγητό αποτελούσε ένα είδος καταφυγίου και όση ώρα έτρωγα ήταν σαν να είχε «παγώσει» ο χρόνος. Τα προβλήματα, όμως, δεν λύνονται κατ’ αυτόν τον τρόπο. Απεναντίας διογκώνονται γιατί μετά μπαίνεις στον φαύλο κύκλο της βουλιμίας. Εάν μάλιστα είσαι και εκ φύσεως τελειομανής, τότε τα πράγματα είναι ακόμη πιο δύσκολα. Δεν μπορείς να αποδεχτείς ότι ξέφυγες από τα όρια που εσύ η ίδια έθεσες στον εαυτό σου, πως δεν είσαι τέλεια, πως δικαιούσαι να πεινάς. Τότε ξεκινούν οι στερητικές δίαιτες. Πεινάς αλλά αντιστέκεσαι και στο τέλος λυγίζεις. Ο κύκλος αυτός δεν τελειώνει ποτέ…
  7. Πότε και πώς άρχισες να καταλαβαίνεις ότι κάτι δε πάει καλά με το βάρος σου;
  8. Το καταλαβαίνεις από πολύ νωρίς θα έλεγα. Το βλέπεις στα ρούχα σου, στην ζυγαριά και το ακούς από τους γύρω σου. Σου αρέσει όμως. Χαίρεσαι που το βάρος σου ολοένα και μειώνεται, είναι για σένα μια μικρή καθημερινή νίκη. Η διαρκής ενασχόληση με την τροφή, η καταμέτρηση των θερμίδων, οι ενοχές, οι τύψεις, οι ψυχολογικές μεταπτώσεις, τα ξεσπάσματα και η κόπωση όσο και να θέλεις να τα αγνοήσεις, δεν μπορείς. Η δυσκολία έγκειται στο ΝΑ ΠΑΡΑΔΕΧΤΕΙΣ ότι κάτι δε πάει καλά με το βάρος σου και κυρίως με την σχέση σου με την τροφή. Η δύναμη των ΔΠΤ είναι τέτοια που δεν σε αφήνει να το παραδεχτείς και προσπαθείς διαρκώς να πείσεις τους γύρω σου πως όλα είναι φυσιολογικά. Ο εαυτός σου, όμως, είναι ο μόνος που δεν μπορείς να ξεγελάσεις!  Όταν πλέον «έχεις αγγίξει τον πάτο» και έχεις κουραστεί είναι συνήθως η στιγμή που αποφασίζεις πως πρέπει επιτέλους να το αντιμετωπίσεις και τότε το παραδέχεσαι. Χρειάζεται όμως χρόνο για να συμβεί αυτό και διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός πως η παραδοχή του προβλήματος αποτελεί και το πρώτο ουσιαστικά βήμα προς την ίαση.
  9. Είχες την στήριξη της οικογένειας σου σ’ αυτό;
  10. Οι γονείς μου προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να με βοηθήσουν. Ήθελαν να σταθούν δίπλα μου και αναζήτησαν και οι ίδιοι βοήθεια προκειμένου να είναι βέβαιοι πως έχουν όλα τα εφόδια για να το κάνουν. Κανένας γονιός δεν ξέρει πώς να χειριστεί μία τέτοια δυσκολία. Δυστυχώς, επειδή και εκείνοι αποτελούσαν μέρος του προβλήματος που αντιμετώπιζα, εγώ δεν μπορούσα να τους δω ως «συμμάχους» στην προσπάθειά μου. Ταυτόχρονα, αισθανόμουν πως αν τους ζητούσα βοήθεια θα ήταν σαν να παραδεχόμουν σ’ εκείνους την ήττα μου. Τόσο καιρό προσπαθούσα να τους πείσω πως όλα έβαιναν καλώς και ξαφνικά θα δήλωνα από μόνη μου το αντίθετο; Τελικά μία φίλη, που είχε στο παρελθόν κι εκείνη βιώσει ανάλογη δυσκολία, ήταν αυτή που με βοήθησε να πιστέψω εκ νέου στον εαυτό μου και τις δυνάμεις μου, με αγκάλιασε και με υποστήριξε στα πρώτα βήματα ειδικά της θεραπείας.
  11. Δέχτηκες ρατσισμό από τους γύρω σου;
  12. Δεν θα το έλεγα ρατσισμό. Περίεργα βλέμματα, ναι. Επικριτικά σχόλια, ναι. Οίκτο, ναι. Ας μην κρυβόμαστε, οι ΔΠΤ ακόμη και σήμερα αποτελούν δυστυχώς θέμα ταμπού για την ελληνική κοινωνία. Λίγοι είναι αυτοί που γνωρίζουν πως πρόκειται για ψυχικές νόσους την στιγμή που τα κρούσματα αυξάνονται με ταχύτατους ρυθμούς. Οι περισσότεροι πιστεύουν πως φταίει ο ασθενής και πως εκείνος ηθελημένα το προκάλεσε, επομένως μπορούν να τον κρίνουν αυστηρά για την επιλογή του αυτή. Άλλοι νομίζουν πως είναι η ασθένεια των πλουσιόπαιδων που τα είχαν όλα στην ζωή τους και ως κακομαθημένα τίποτα δεν τους αρκούσε και ήθελαν πάντα να βρίσκονται στο επίκεντρο της προσοχής. Μία μικρή μερίδα ίσως να συνδέει τις ΔΠΤ με χρήση άλλων ουσιών ή αλκοόλ. Έτσι λοιπόν οι συζητήσεις γίνονται πάντα σε έντονο και τεταμένο κλίμα με τον ασθενή σε θέση άμυνας. Έτσι τουλάχιστον το βίωσα εγώ.
  13. Πώς αποφάσισες να δώσεις τέλος σε όλο αυτό, που σου έκανε κακό;
  14. Ποιος άνθρωπος θέλει να βασανίζεται; Οι ΔΠΤ είναι ψυχικές νόσοι και ο πάσχων υποφέρει. Ξυπνάς και κοιμάσαι με το άγχος των θερμίδων, έχεις διαρκώς τύψεις για αυτά που έφαγες και καταλήγεις τελικά δυστυχής. Κάποια στιγμή, λοιπόν, συνειδητοποίησα πόσο πολύ έβλαπτα τον εαυτό μου και πως περνούσαν οι μέρες κι εγώ δεν χαιρόμουν και δεν απολάμβανα τίποτα. Είχα την ανάγκη να αισθανθώ και πάλι ελεύθερη, χαρούμενη και να ξαναβρώ τον παλιό μου εαυτό. Πήρα μια βαθιά ανάσα και αποφάσισα πως από εκείνη την στιγμή και μετά θα έκανα τα πάντα για να γίνω καλά, όσο καιρό κι αν απαιτείτο για κάτι τέτοιο.
  15. Κάτι τέτοιο είναι πολύ δύσκολο. Πώς τα κατάφερες;
  16. Μου πήρε καιρό. Τα πισωγυρίσματα ήταν πολλά και ομολογώ πως αρκετές φορές σκέφτηκα να τα παρατήσω. Ήταν πολύ πιο εύκολο να επιστρέψω στις παλιές «κακές» μου συνήθειες από το να συνεχίσω να αγωνίζομαι για κάτι που φάνταζε αβέβαιο και κυρίως επώδυνο και δύσκολο. Χάρη στον πρωταθλητισμό, όμως, έχω μάθει πως στην ζωή τα καλύτερα πράγματα και οι μεγαλύτερες επιτυχίες απαιτούν χρόνο, κόπο, διαρκή προσπάθεια, υπομονή, επιμονή, αυτογνωσία και κυρίως εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και στις δυνάμεις του. Αυτές τις αρχές προσπάθησα να εφαρμόσω και στον «αγώνα» μου αυτό και αποδείχτηκαν για ακόμη μία φορά σωστές.
  17. Σήμερα πώς είναι η υγεία σου;
    Πλέον προσέχεις τη διατροφή σου ή κάνεις ακόμη υπερβολές;
  18. Θα έλεγα πως είμαι πολύ πιο χαλαρή. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως είμαι αδιάφορη για το τι καταναλώνω όπως ίσως ήμουν κάποτε, πριν διασχίσω το μονοπάτι των ΔΠΤ. Σε γενικές γραμμές προσέχω, αλλά υπάρχουν και περίοδοι που θα ξεφύγω περισσότερο από κάποιες άλλες. Γενικότερα, τρώω τα πάντα και σε κανονικές μερίδες. Τρώω γλυκά και απολαμβάνω ένα ωραίο γεύμα με παρέα, ενώ γυμνάζομαι καθημερινά χωρίς, όμως, ψυχαναγκασμούς. Για να είμαι ειλικρινής, δεν είμαι σίγουρη εάν ποτέ η σχέση μου με την τροφή θα αποκατασταθεί πλήρως, είμαι όμως αισιόδοξη!
  19. Ποια είναι η αντίδραση σου όταν σου λέει κάποιος ότι κάνει δίαιτα; Ποιες είναι οι πρώτες σκέψεις που περνάνε από το μυαλό σου;
  20. Η αλήθεια είναι πως θυμώνω λίγο, ειδικά στις περιπτώσεις εκείνες που η δίαιτα δεν δικαιολογείται – τουλάχιστον όσο μπορώ ως μη ειδικός να κρίνω. Τις περισσότερες φορές, όμως, ενστικτωδώς υιοθετώ μια λίγο «μαμαδίστικη» συμπεριφορά εκφράζοντας την ανησυχία μου εάν αντιληφθώ πως πρόκειται για κάποια εξουθενωτική, για τον οργανισμό, δίαιτα. Νομίζω πως με τον τρόπο αυτό εκδηλώνω τον φόβο μου, που τείνει ίσως να γίνει και φοβία, μην περάσει κάποιος άλλος τις δυσκολίες που βίωσα εγώ ως πάσχουσα. Σαφέστατα βέβαια, κάθε δίαιτα δεν οδηγεί σε ΔΠΤ ωστόσο υποσυνείδητα ανησυχώ. Γενικότερα όμως, είμαι κατά της δίαιτας και υπέρ της διατροφής! Δεν εμπιστεύομαι τις γρήγορες και ακραίες λύσεις που θα φέρουν βέβαια μεν αποτελέσματα, αλλά αμφιβόλου διάρκειας. Δεν μπορείς κάθε τόσο να κάνεις δίαιτα και στη συνέχεια να τρως όπως πριν γνωρίζοντας πως θα κάνεις μετά μια “δίαιτα της τελευταίας στιγμής” και θα τα ξαναχάσεις. Απεναντίας, η διατροφή και η άσκηση είναι καθημερινότητα, στάση ζωής. Εάν κάποιος σέβεται πραγματικά τον εαυτό του οφείλει να ακολουθεί έναν υγιή τρόπο ζωής χωρίς ακρότητες, αλλά με μικρές “καλές” καθημερινές συνήθειες.

Τι μας λέει η ειδικός, Μαρίτα Γεραρχάκη,
Κλινική Ψυχολόγος και Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΑΝΑΣΑ και μέλος του BPS (British Psychological Society):

  1. Τι προκαλεί μία διατροφική διαταραχή;
  2. Η ακριβής αιτία των Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) δεν είναι μονοπαραγοντική. Υπάρχει ένας συνδυασμός βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων, ο οποίος σχετίζεται με την εκδήλωση και ανάπτυξη του προβλήματος.Συχνές δυσκολίες που παρατηρούμε είναι: χαμηλή αυτοεκτίμηση, θλίψη ή θυμός, δυσκολίες στην έκφραση των συναισθημάτων, προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις ή στην οικογένεια, ιδιαίτερα τραυματικά γεγονότα όπως σεξουαλική κακοποίηση, πολιτιστικές πιέσεις για το ποιο σώμα θεωρείται όμορφο και αποδεκτό. Όχι σπάνια, μπορεί να υπάρχει και κάποιο άλλο μέλος στην οικογένεια, που να έχει διατροφικά προβλήματα.

    Οι ΔΠΤ ξεκινούν είτε σαν μια απλή δίαιτα είτε σαν ένας τρόπος ελέγχου του περιβάλλοντος είτε σαν μια προσπάθεια το άτομο να ανταποκριθεί στα σωματικά πρότυπα της κοινωνίας του. Γρήγορα όμως αυτή η κατάσταση αποκτά τη δικιά της ανεξάρτητη πορεία, αρχίζει να μοιάζει σαν μια μορφή εξάρτησης, επηρεάζοντας τα γενικότερα συναισθήματα και τις σκέψεις.

    Παρόλο που η εκδήλωση διαταραχών πρόσληψης τροφής ενδέχεται να προκύψει από την επίμονη ενασχόληση με την τροφή και το σωματικό βάρος, συνήθως οφείλεται σε άλλους, βαθύτερους παράγοντες. Οι διαταραχές πρόσληψης τροφής αποτελούν σύνθετες ψυχικές παθήσεις που απορρέουν από έναν συνδυασμό μακρόχρονων συμπεριφορικών, συναισθηματικών, γνωστικών, ψυχολογικών, διαπροσωπικών και κοινωνικών παραγόντων.

    Οι άνθρωποι που εκδηλώνουν διαταραχές πρόσληψης τροφής συχνά χρησιμοποιούν την τροφή και τον έλεγχο αυτής ως μέσο αντιστάθμισης συναισθημάτων τα οποία, διαφορετικά, θα τους κυρίευαν ή θα ήταν δύσκολο γι’ αυτούς να τα αντιμετωπίσουν. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι άνθρωποι υιοθετούν συμπεριφορές όπως η δίαιτα, η επεισοδιακή υπερφαγία και οι αυτοπροκαλούμενοι εμετοί προκειμένου να αντιμετωπίσουν οδυνηρά συναισθήματα και να νιώσουν ότι έχουν τον έλεγχο της ζωής τους. Εν τέλει όμως, αυτές οι συμπεριφορές καταστρέφουν τη σωματική και συναισθηματική τους υγεία, εκμηδενίζοντας παράλληλα το αίσθημα της αυτοεκτίμησης, της ικανότητας και του ελέγχου.

    Οι Ψυχολογικοί Παράγοντες που συντελούν στην εκδήλωση Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής ποιοι είναι:

    – Χαμηλή αυτοεκτίμηση
    – Θέματα Διεκδικητικότητας
    – Αίσθημα ανεπάρκειας ή έλλειψης ελέγχου στη ζωή
    – Κατάθλιψη, άγχος, θυμός ή μοναξιά

    Διαπροσωπικοί Παράγοντες που Συντελούν στην Εκδήλωση Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής:

– Φορτισμένο οικογενειακό περιβάλλον και τεταμένες διαπροσωπικές σχέσεις
– Δυσκολία στην έκφραση των συναισθημάτων
– Ιστορικό χλευασμού λόγω σωματικού βάρους
– Ιστορικό σωματικής ή σεξουαλικής κακοποίησης
– Κοινωνικοί Παράγοντες που Συντελούν στην Εκδήλωση Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής
– Κοινωνικές πιέσεις που εξυμνούν το πρότυπο της ισχνότητας και προσδίδουν αξία στην απόκτηση του “τέλειου σώματος”
– Στενοί ορισμοί της ομορφιάς που περιλαμβάνουν αποκλειστικά και μόνο γυναίκες και άνδρες συγκεκριμένου σωματικού βάρους και διάπλασης
–  Αξιολόγηση των ατόμων βάσει της σωματικής τους εμφάνισης και όχι βάσει των προσωπικών αξιών και δυνατοτήτων

  1. Οι διάφορες μορφές διατροφικών διαταραχών μπορούν να συνδεθούν με τη κληρονομικότητα;
  2. Σε μερικές περιπτώσεις οι ΔΠΤ φαίνεται ότι σχετίζονται με κληρονομικούς παράγοντες. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, η επίδραση του γενετικού παράγοντα στην εκδήλωση διαταραχών πρόσληψης τροφής είναι ιδιαίτερα σημαντική.
    Επίσης, ερευνητές εξακολουθούν να ερευνούν τα πιθανά βιοχημικά ή βιολογικά αίτια των διαταραχών πρόσληψης τροφής. Σε μερικά από τα άτομα που εκδηλώνουν διαταραχές πρόσληψης τροφής, ορισμένες βιοχημικές παράμετροι του εγκεφάλου που ελέγχουν την πείνα, την όρεξη, και την πέψη είναι ασταθείς. Ωστόσο, η ακριβής έννοια και οι επιπλοκές αυτής της αστάθειας βρίσκονται ακόμη υπό έρευνα. Σε γενικές γραμμές οι ΔΠΤ είναι σύνθετες παθήσεις που οφείλονται σε ποικίλα πιθανά αίτια. Εάν και εφόσον εκδηλωθούν, ενδέχεται να οδηγήσουν σε ένα διαιωνιζόμενο κύκλο σωματικής και συναισθηματικής αυτοκαταστροφής. Όλες οι διαταραχές πρόσληψης τροφής απαιτούν τη βοήθεια επαγγελματιών.
  3. Πώς μπορεί να αναγνωρίσει κάποιος μία διατροφική διαταραχή στο αρχικό της στάδιο;
  4. Οι περισσότεροι άνθρωποι που επιθυμούν να χάσουν βάρος ή να αποκτήσουν ωραίο σώμα δεν πάσχουν από ΔΠΤ  Ωστόσο, κάποια στοιχεία που θα έπρεπε να μας ανησυχήσουν και να στρέψουν την προσοχή μας στις ΔΠΤ αφορούν τα παρακάτω ερωτήματα:
    – Ντρέπομαι για τις συνήθειες ή τις διαδικασίες που ακολουθώ σχετικά με το φαγητό;
    – Κρύβω τις διατροφικές μου συνήθειες από άλλους;
    – Μήπως έχει γίνει το φαγητό το σημαντικότερο κομμάτι της ζωής μου;
    – Ζυγίζομαι περισσότερες από μία φορές την ημέρα;
    – Μήπως είμαι διατεθειμένη να ριψοκινδυνεύσω προκειμένου να χάσω βάρος;
    – Έχω πειραματιστεί με την εκούσια πρόκληση εμετού, τα καθαρτικά ή τα διουρητικά;
    – Μήπως οι διατροφικές μου συνήθειες έχουν επηρεάσει την κοινωνική μου ζωή; Για παράδειγμα, μήπως προτιμώ να είμαι μόνη παρά με άλλους, ώστε να μπορώ να τρώω ανεξέλεγκτα ή να αποβάλλω κρυφά την τροφή;
    Αν οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα είναι κυρίως θετικές ενθαρρύνεται να ενημερωθεί το άτομο για τις ΔΠΤ και ιδανικά να μιλήσει, αρχικά, σε κάποιον επαγγελματία ψυχικής υγείας.
  5. Μπορεί κάποιος να προλάβει μία διατροφική διαταραχή;
  6. Καθώς οι ΔΠΤ έχουν πολυπαραγοντικά αίτια, όπως ατομικά χαρακτηριστικά, ενδοοικογενειακές σχέσεις, ψυχολογικούς παράγοντες, κοινωνικοπολιτισμικούς παράγοντες κτλ., αυτό από μόνο του δε μας επιτρέπει να μπορούμε να γνωρίζουμε πως μπορούμε ακριβώς να προλάβουμε την έναρξη των ΔΠΤ, καθώς το κάθε άτομο παρουσιάζει διαφορετικότητα στη παθολογία των ΔΠΤ. Κατά τη γνώμη μου, ένας άμεσος τρόπος πρόληψης θα μπορούσε να είναι να δοθεί έμφαση στα παραπάνω αναφερόμενα προειδοποιητικά σημάδια συμπεριφοράς τα οποία και παραπέμπουν στο πρόβλημα. Το άτομο εφόσον αναγνωρίσει αρκετά από τα παραπάνω αναφερόμενα σημάδια ενθαρρύνεται να ενημερωθεί για την φύση των ΔΠΤ και παράλληλα να κάνει μια αρχική συνάντηση με κάποιον εξειδικευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας προκειμένου να ενημερωθεί σωστά για τη νόσο των ΔΠΤ καθώς και να ακουστεί σχετικά με τα προσωπικά θέματα που τον/την απασχολούν και σχετίζονται με την έναρξη και συντήρηση του προβλήματος.
  7. Πώς μπορεί να την αντιμετωπίσει; Χρειάζεται οπωσδήποτε ψυχολογική υποστήριξη;
  8. Οι ΔΠΤ αποτελούν ένα δύσκολο θεραπευτικό εγχείρημα τόσο λόγο της σοβαρότητας της νόσου όσο και λόγο της άρνησης που συχνά συναντάται στους ασθενείς ως προς την αναγνώριση και παραδοχή της ύπαρξης προβλήματος. Με μια φράση χρειάζεται, κατά τη γνώμη μου, σίγουρα ψυχολογική υποστήριξη και θεραπεία για την σωστή αντιμετώπιση της νόσου.
    Υπομονή και δέσμευση τόσο από τη θεραπευτική ομάδα όσο και από την θεραπευόμενη και την οικογένεια της είναι σημαντικά, διότι τα αποτελέσματα θα έρθουν μετά από μερικούς μήνες και όχι αμέσως. Οι περισσότεροι ασθενείς θα χρειαστούν να ακολουθήσουν ψυχοθεραπεία. Η μορφή, που θα πάρει η θεραπεία αυτή προσαρμόζεται πάντα στις ανάγκες του ατόμου και προσφέρεται από έμπειρο και ειδικευμένο θεραπευτή. Γνωρίζουμε, ότι η θεραπεία οικογένειας (Συστεμική Ψυχοθεραπεία) και η ψυχοθεραπεία, που στηρίζεται σε γνωσιακές και συμπεριφερολογικές αρχές (Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία) είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές. Ορισμένοι ασθενείς θα χρειαστούν φαρμακευτική αγωγή με στόχο να αντιμετωπιστούν πιθανόν συνυπάρχουσες καταστάσεις, όπως κατάθλιψη ή άγχος. Σε κάποιες περιπτώσεις η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να βοηθήσει επίσης και στη μείωση των βουλιμικών επεισοδίων. Η αγωγή παρακολουθείται στενά και προσεχτικά από ειδικευμένο ψυχίατρο.
    Η αντιμετώπιση της ψυχογενούς ανορεξίας είναι δύσκολη, απαιτεί προσέγγιση του προβλήματος από πολλούς ειδικούς και συνίσταται σε τακτικό ιατρικό έλεγχο, εφαρμογή προγράμματος σίτισης και σε ψυχολογική θεραπεία του ασθενούς και της οικογένειας. Όσον αφορά στη θεραπευτική αντιμετώπιση της ψυχογενούς βουλιμίας εφαρμόζεται συνδυασμός προγραμμάτων διατροφής και συνεχούς αυτοεπιτήρησης με σκοπό την επίγνωση της διαταραγμένης συμπεριφοράς. Όπως και στην ψυχογενή ανορεξία η αποτυχία της εξωνοσοκομειακής θεραπείας ή σοβαρές ιατρικές επιπλοκές αποτελούν ένδειξη εισαγωγής στο νοσοκομείο.
    Κάποιες από τις βασικές ψυχολογικές παρεμβάσεις που συνιστώνται για τη θεραπεία των διαταραχών πρόσληψης τροφής είναι οι:Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία (Cognitive Behaviour Therapy)
    Η γνωσιακή-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία βασίζεται στο μοντέλο της αντίστοιχης θεραπείας η οποία δημιουργήθηκε για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης (π.χ. Beck 1991). Η θεραπεία των διατροφικών διαταραχών μέσω της γνωσιακής-συμπεριφορικής ψυχοθεραπείας συμπεριλαμβάνει τα παρακάτω χαρακτηρίστηκα.Περιορισμένη χρονική διάρκεια. Η θεραπεία αποτελείται από συνεδρίες η οποίες λαμβάνουν χώρα σε μια περίοδο μερικών μηνών. Η κάθε συνεδρία διαρκεί 1 ώρα.Οι στόχοι της ψυχοθεραπείας συμφωνούνται μεταξύ του ασθενούς και του ψυχοθεραπευτή. Η θεραπεία είναι αρκετά δομημένη και έχει ως επίκεντρο τη σταδιακή επίλυση συγκεκριμένων προβλημάτων που αφορούν τη διαταραχή πρόσληψης τροφής καθώς και των υπολοίπων ψυχολογικών δυσκολιών του ασθενούς. Η έμφαση της θεραπείας αφορά κυρίως το παρόν και καταφεύγει λιγότερο από άλλες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις στο μακρινό παρελθόν/ιστορία του ασθενούς.
    Ο θεραπευτής και ο θεραπευμένος συνεργάζονται προκειμένου:
    -να καθορίσουν μια από κοινού κατανόηση των προβλημάτων του ασθενούς
    -να αναγνωρίσουν το πώς αυτά τα προβλήματα επηρεάζουν τις σκέψεις, τις συμπεριφορές και τα συναισθήματα του ασθενούς, καθώς και την καθημερινή του λειτουργία. Ο θεραπευτής υιοθετεί έναν ενεργό ρόλο ως προς την καθοδήγηση του θεραπευόμενου κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

    Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεία
    Oι ψυχοδυναμικές θεραπευτικές προσεγγίσεις βλέπουν στο σύμπτωμα της διατροφικής διαταραχής, δεδομένου ότι αυτή της περισσότερες φορές ξεκινά στην εφηβική ηλικία, μια στασιμότητα έως και διακοπή της ανάπτυξης. Με άλλα λόγια ο/η έφηβος/η, μέσω της διαταραχής πρόσληψης τροφής, αντί να περάσει προς το στάδιο της ενηλικίωσης παλινδρομεί σε μια παιδική ηλικία.
    Ένα από τα βασικά ζητούμενα της θεραπείας αφορά στην ολοκλήρωση της διαδικασίας τόσο της σωματικής όσο και της ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης του ασθενούς. Η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία είναι μεγάλης διάρκειας (συνήθως διαρκεί τουλάχιστον δύο χρόνια) και βασίζεται στην ανάπτυξη σχέσης μεταξύ του θεραπευτή και του θεραπευόμενου.
    Κατά τη διάρκεια της θεραπείας ο θεραπευτής εστιάζει στα εξής:

    Στην αποδοχή της ταυτότητας του φύλου του ασθενούς
    Στην ενδυνάμωση ως προς την αποδοχή του σώματός του
    Στην απεμπλοκή του ασθενούς από την οικογένεια
    Στην ενίσχυση της αυτονομίας του ασθενούς. Η ψυχοδυναμική θεραπεία του ασθενούς πραγματοποιείται σε ατομική βάση ενώ συνιστάται και η παράλληλη θεραπεία του γονέα/γονεικού ζεύγους.

    Οικογενειακή Ψυχοθεραπεία
    Η οικογενειακή ψυχοθεραπεία εστιάζει στην αμφίδρομη σχέση μεταξύ του συμπτώματος της διαταραχής πρόσληψης τροφής και των οικογενειακών δυναμικών. Δηλαδή, η διατροφική διαταραχή αντιμετωπίζεται σαν κάτι που επηρεάζει και ταυτόχρονα επηρεάζεται από τις ενδο-οικογενειακές σχέσεις και τη ζωή της οικογένειας. Αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι ένας φαύλος κύκλος στον οποίο παγιδεύεται τόσο ο/η ασθενής όσο και η οικογένειά του/της.
    Χαρακτηριστικά αυτής της δυσλειτουργικής οικογενειακής διαδικασίας η οποία προκαλείται από τη διατροφική διαταραχή και με τη σειρά της παίζει σημαντικό ρόλο ως προς τη διατήρηση του συμπτώματος είναι:

    Η ανάπτυξη μιας εξαιρετικά στενής, σχεδόν συμβιωτικής σχέσης μεταξύ του/της ασθενούς και της μητέρας του/της
    Η εξασθένηση του πατρικού ρόλου στην οικογένεια
    Η επικριτική στάση των γονέων προς το παιδί/έφηβο που νοσεί

    Ο ρόλος του ασθενούς είτε σαν τον ενδιάμεσο μεταξύ των γονέων είτε σαν το μοναδικό και μεγάλο πρόβλημα της οικογένειας. Οι βασικοί στόχοι της οικογενειακής ψυχοθεραπείας είναι:
    Η βοήθεια των γονέων να συμπαρασταθούν και να βοηθήσουν το παιδί που νοσεί.
    Ο περιορισμός της επικριτικής στάσης των γονέων απέναντι στο παιδί/έφηβο που νοσεί
    Η ενδυνάμωση του πατέρα στο ρόλο του τόσο απέναντι στον/την ασθενή όσο και στην οικογενειακή ζωή γενικότερα
    Η βοήθεια των γονέων να υιοθετήσουν μια τρυφερή πλην όμως σταθερή και ενίοτε αυστηρή στάση απέναντι στον/την ασθενή και τη διατροφή του/της.
    Η σταδιακή ενίσχυση της αυτονομίας του ασθενούς. Στις θεραπευτικές συνεδρίες της οικογενειακής ψυχοθεραπείας συμμετέχουν όλα τα μέλη της οικογένειας ενώ η διάρκεια της θεραπείας είναι τουλάχιστον ενός έτους.

  9. Ο ασθενής παραδέχεται τη διατροφική διαταραχή ή το αρνείται;
  10. Οι πάσχοντες από κάποια ΔΠΤ διακατέχονται από μυστικοπάθεια σε ό,τι αφορά τη διατροφική τους συμπεριφορά και διατροφολογικές τους συνήθειες, με αποτέλεσμα να είναι ιδιαίτερα διστακτικοί στο παραδεχθούν την ΔΠΤ ή εν τέλει να επισκεφθούν έναν ψυχολόγο ή ψυχίατρο οικειοθελώς. Είναι αρκετά άκαμπτοι ασθενείς στο να δεχτούν βοήθεια, χαρακτηριστικό το οποίο είναι και κύριο χαρακτηριστικό του τρόπου σκέψης και αντίληψης του εαυτού τους (π.χ. άκαμπτος τρόπος σκέψης γύρω από το ‘ιδανικό’ βάρος κτλ.). Συνήθως, κάποια από τα στάδια που περνάνε εκτός από την μυστικοπαθή συμπεριφορά είναι άρνηση του προβλήματος, συμπεριφορές για να ‘ξεγελάσουν’ τους γύρω τους ότι όλα είναι φυσιολογικά, ψέματα, απόλυτη στάση, απομόνωση κ.α.
  11. Πόσο μεγάλο ρόλο παίζει η αυτοεκτίμηση;
  12. Οι πάσχοντες των ΔΠΤ παρουσιάζουν σημαντικές τάσεις τελειομανίας, χαμηλής αυτοεκτίμησης, έλλειψης διεκδικητικότητας και ανησυχίας. Συγκεκριμένα, οι τάσεις τελειομανίας περιλαμβάνουν διαστάσεις όπως τα υψηλά στάνταρτ, την ανησυχία για πιθανά λάθη, τις οργανωτικές τάσεις, τις γονεϊκές προσδοκίες και κρίσεις. Οι πάσχοντες σε γενικές γραμμές αφήνουν λίγο χώρο για λάθη και οι ενέργειες τους συνοδεύονται πάντοτε από αυτοκριτική και αίσθημα ανικανότητας. Από την άλλη πλευρά, η αυτοεκτίμηση επηρεάζεται από δύο βασικούς παράγοντες: α) από την δημόσια κριτική και αποδοχή, και β) από την υποκειμενική αντίληψη του ατόμου για την αξία του.
    Η τάση για ανησυχία χαρακτηρίζεται από την κυριαρχία αρνητικών και διστρεβλομένων σκέψεων και φόβων για μελλοντικά γεγονότα .Έντονες στρεσογόνες καταστάσεις, όπως π.χ. οι σχολικές εξετάσεις/διαγωνισμοί είναι πιθανό να πυροδοτήσουν έντονες διαταραχές στη διατροφική συμπεριφορά. Παρ’ολα αυτά τελειοθηρία που συναντάται στους πάσχοντες με ΔΠΤ δεν συνοδεύεται απαραίτητα από έντονο στρες και οι τάσεις τελειομανίας και η επιθυμία του να είναι κανείς λεπτός μπορούν να εμφανιστούν σε ουδέτερες, μη στρεσογόνες καταστάσεις.
    Το παραπάνω, όμως, δεν ισχύει για το ρόλο των γονεϊκών προσδοκιών όπου η επιθυμία του να είναι κανείς αρεστός και αποδεκτός αποτελεί μια εξέχουσα στρεσογόνα κατάσταση που μπορεί να οδηγήσει σε επεισόδια ψυχογενούς βουλιμίας ή υπερφαγίας.
    Σε γενικές γραμμές, οι γυναίκες με ΔΠΤ μοιράζονται την ελπίδα ότι η εστίαση στην εμφάνιση μπορεί να βελτιώσει την αυτοεκτίμησή τους. Δυστυχώς, όταν το βάρος και το σχήμα είναι τα μόνα αυστηρά μέτρα της αυτοεκτίμησης του ατόμου, κάθε  υπερφαγικό επεισόδιο ή η απειροελάχιστη αύξηση σωματικού βάρους μπορεί να οδηγήσει την πάσχουσα σε πολύ σκληρή αυτοκριτική, κατάθλιψη και υπερβολικό άγχος και αίσθημα έλλειψης ελέγχου.
    Βεβαίως, η έμφαση του δυτικού κόσμου, ιδιαίτερα, σχετικά με το πρότυπο του “αδύνατου σώματος” στις γυναίκες έχει συμβάλει στην αυξημένη συχνότητα των διαταραχών πρόσληψης τροφής κατά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες. Ωστόσο, δεν είναι όλες οι γυναίκες που επιθυμούν να συντηρούν ένα καλλίγραμο σωματότυπο πάσχουσες των ΔΠΤ. Οι γυναίκες με χαμηλή αυτοεκτίμηση φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στην εκπλήρωση των προσδοκιών της κοινωνίας γύρω από το ‘αδύνατο’.
    Η αυτοεκτίμηση στον άνθρωπο δείχνει πόσο πολύ μας αρέσει ή εγκρίνουμε τους εαυτούς μας εν γένει. Η αυτοεκτίμηση μπορεί να αυξηθεί μέσω της συμμετοχής του ατόμου και της ικανοποίησης του σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των σχέσεων, της εκπαίδευσης, της εργασίας, του αθλητισμού, των προσωπικών σχέσεων και της εμφάνισης. Τα άτομα με υψηλή αυτοεκτίμηση τείνουν να αντιμετωπίζουν με περισσότερο έλεγχο και διεκδικητικότητα την κατεύθυνση της ζωής τους και γενικότερα αισθάνονται σημαντικά πιο πλήρεις (από αυτούς με χαμηλή αυτοεκτίμηση) στους περισσότερους τομείς της ζωής της. Έρευνες έχουν δείξει πως πολλές γυναίκες με ΔΠΤ έχουν βρεθεί να υποφέρουν από μια παραλυτική αίσθηση αναποτελεσματικότητας και λίγη ή καθόλου αίσθηση ελέγχου της ζωής τους. Συχνά, οι γυναίκες με ΔΠΤ προσπαθούν να ελέγξουν τη ζωή τους μέσα από μια επικίνδυνη και διαστρεβλομένη πειθαρχία που σχετίζεται αυστηρά με την “επιδίωξη του αδύνατου”.
  13. Πόσο σημαντική είναι η στήριξη από το περιβάλλον του ασθενούς;
  14. Ο ρόλος του οικογενειακού και φιλικού περιβάλλοντος θα έπρεπε να είναι υποστηρικτικός και ενθαρρυντικός για την θεραπεία του/της πάσχουσας με ΔΠΤ.
    Καθώς, η δυναμική της οικογένειας σχετίζεται στενά με την εκδήλωση των Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής είναι σημαντικό κατά τη γνώμη μου και για την οικογένεια να λάβει κάποια πληροφόρηση από κάποιον επαγγελματία ψυχικής υγείας σχετικά με το τι ενδείκνυται και τι αντενδείκνυται στον υποστηρικτικό αυτό ρόλο.
  15. Πώς πρέπει να χειριστεί ένας γονιός μία τέτοια κατάσταση;
  16. Οι πάσχοντες με Δ.Π.Τ. παρουσιάζουν σημαντική πρόκληση για  τους γονείς. Οι Δ.Π.Τ.  μπορούν για καιρό να μην είναι εύκολο να παρατηρηθούν από τους γονείς. Ακόμα και σε πιο σοβαρά περιστατικά παιδιών με Δ.Π.Τ. πολλοί γονείς δεν υποψιάζονται καν ότι αυτοί οι μαθητές βιώνουν κάποιο σοβαρό πρόβλημα. Συχνά φαίνονται να μοιάζουν με υπόδειγμα παιδιών.
    4 βασικά σημεία που μπορούν να βοηθήσουν τους γονείς γύρω από την υποστήριξη των πασχόντων με Δ.Π.Τ. είναι:Η επίτευξη μιας ρεαλιστικής επίγνωσης γύρω από τις Δ.Π.Τ.
    Η ευαισθητοποίηση γύρω από κάποια προειδοποιητικά σημάδια των Δ.Π.Τ. (π.χ. κατάσταση στο σπίτι, συμπεριφορά γύρω από το φαγητό, αλλαγή γύρω από τη συμπεριφορά του μαθητή κτλ.) και
    Η ανάπτυξη στρατηγικών σχετικά με την υποστήριξη των παιδιών με Δ.Π.Τ.Σαν ευαισθητοποιημένοι και ενημερωμένοι ενήλικες, οι οποίοι βιώνουν τα παιδιά τους σε καθημερινή βάση, οι γονείς μπορούν να έχουν ακόμη και έναν προληπτικό ρόλο, με το να καθοδηγούν τα παιδιά με ασκήσεις που εξετάζουν θέματα διατροφής, εικόνα σώματος και αυτοεκτίμησης.
    Τέλος κάποιες βοηθητικές τακτικές στην αντιμετώπιση και συζήτηση με τα παιδιά τους και τις Δ.Π.Τ συνοψίζονται παρακάτω:Συζητήστε πρώτα με κάποιον επαγγελματία ψυχικής υγείας για τις ανησυχίες σας σχετικά με το παιδί σας.
    Ακούστε προσεκτικά και με εν συναίσθηση το παιδί σας.
    Επικοινωνήστε την ανησυχία και την φροντίδα σας στο παιδί σας.
    Αναπτύξτε μια ειλικρινή και συμπονετική συζήτηση μαζί του/της η οποία είναι κατανοητή και υποστηρικτική.
    Αποφύγετε την “πάλη για εξουσία” γύρω από το φαγητό.
    Αναγνωρίστε ότι οι Δ.Π.Τ. σχετίζονται άμεσα με την χαμηλή αυτοεκτίμηση, τον φόβο και άλλα ατομικά θέματα του πάσχοντα του πάσχοντα.
    Ενδυναμώστε την υποστήριξη σας με το να παραπέμψετε το παιδί σας σε υλικό ανάγνωσης γύρω από τις Δ.Π.Τ.
    Να είστε υπομονετικοί – Μην  είστε τιμωρητικοί κι επικριτικοί.
    Μην κάνετε καθόλου σχόλια (ούτε θετικά, ούτε αρνητικά) για το εξωτερικό παρουσιαστικό του παιδιού σας.
    Μην υπονοείτε στο παιδί σας ότι οι Δ.Π.Τ. σχετίζονται αυστηρά με το φαγητό, το βάρος και το σωματικό μέγεθος. Ενθαρρύνετε την/τον να σας μιλήσει για προσωπικά θέματα που μπορεί να τον/την απασχολούν.
    Μην περιορίζεται το παιδί σας σχετικά με την συμμετοχή του σε αθλητικές δραστηριότητες του σχολείου ή άλλες κοινωνικές δραστηριότητες.
    Συζητάτε με ήπιο τόνο φωνής και μη μαλώνετε λεκτικά.
    Μην κατηγορείτε το παιδί σας, την οικογένεια ή τον εαυτό σας για την Δ.Π.Τ.
    Εξετάστε τις δικές σας προσωπικές αντιλήψεις γύρω από το φαγητό, σωματικό βάρος και την έννοια της αυτοεκτίμησης.
    Δημιουργήστε μέσα στο σπίτι ένα θετικό κλίμα για συζήτηση ενθαρρύνοντας την ελεύθερη και ασφαλή επικοινωνία συναισθημάτων μεταξύ του παιδιού σας και εσάς.
    Μην ασκείτε φυσική βία στο παιδί σας ως αποτέλεσμα της συμπεριφοράς του γύρω από το πρόβλημα των ΔΠΤ.
    Μη δίνετε υπερβολική σημασία στις τροφές και το φαγητό.
    Μην δίνετε υπερβολικό ενδιαφέρον στο βάρος και στο σχήμα του σώματος των παιδιών σας.
    Δείξτε αγάπη και ενδιαφέρον για τα παιδιά σας χωρίς  υπερβολικό έλεγχο και χωρίς να γίνετε υπερπροστατευτικοί.
    Μην έχετε υπερβολικές ή ανέφικτες απαιτήσεις από τα παιδιά σας.
    Μην επιζητάτε μια  άριστη συμπεριφορά από το παιδί σας συνεχώς.
    Να αναγνωρίζετε και να ανταμείβετε τα επιτεύγματα των παιδιών σας, στο παρόν και να αποφεύγετε να δίνετε έμφαση στα αναμενόμενα μεγάλα επιτεύγματα στο μέλλον.
    Ενισχύστε την αυτονομία του παιδιού σας.
    Ενθαρρύνετε το παιδί σας να γίνει κοινωνικό και να σχετίζεται με άλλα παιδιά.

    Τέλος, θα ήθελα να κλείσω με ένα επίσης μήνυμα προς τους γονείς δανειζόμενη το εξαιρετικό ποίημα του Χαλίλ Γκιμπράν.

    Χαλίλ Γκιμπράν – Για τα παιδιά  (από το βιβλίο Ο κήπος του προφήτη)
    Τα παιδιά σου δεν είναι παιδιά σου
    είναι οι γιοι και οι κόρες της λαχτάρας της Ζωής για τη Ζωή.
    Δημιουργούνται δια μέσου εσένα,
    αλλά όχι από σένακι αν και βρίσκονται μαζί σου, δε σου ανήκουν.
    Μπορείς να τους δώσεις την αγάπη σου,
    αλλά όχι τις σκέψεις σου, αφού ιδέες έχουν δικές τους.
    Μπορείς να δίνεις μία στέγη στο σώμα τους,
    αλλά όχι στις ψυχές τους, αφού οι ψυχές τους
    κατοικούν στο σπίτι του αύριο που εσύ δεν πρόκειται να επισκεφτείς,
    ούτε και στα όνειρά σου. Μπορείς να προσπαθήσεις να τους μοιάσεις,
    αλλά μη γυρέψεις να τα κάνεις σαν εσένα,
    αφού η ζωή δεν πάει προς τα πίσω,
    ούτε ακολουθεί το δρόμο του χθες.
Copyright © iPop 2012 - 2017 | All rights reserved