Με έναν πόλεμο να είναι σε εξέλιξη, είναι παράλληλα σε εξέλιξη κι ένας “πόλεμος διάδοσης πληροφοριών”. Εφαρμογές, όπως το Telegram, μπορεί να αποτελέσουν έναν ισχυρό τρόπο να διαδοθούν αλήθειες, αλλά και ψέματα. Όμως, πώς λειτουργεί το Telegram κι άλλες εφαρμογές κρυπτογραφημένων μηνυμάτων και τελικά υπάρχει τρόπος να περιοριστεί η προπαγάνδα;

Η ρωσική Κυβέρνηση προσπαθεί συνεχώς να ελέγξει τις πληροφορίες που διαδίδονται γύρω από την εισβολή της στην Ουκρανία. Ένα μέρος όπου τα μηνύματά μπορούν να μεταδοθούν με μεγαλύτερη ασφάλεια είναι σε εφαρμογές ανταλλαγής κρυπτογραφημένων μηνυμάτων, όπως το Telegram και το WhatsApp.

Εταιρείες Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης, όπως το Twitter και η Meta, έχουν λάβει πρόσθετα μέτρα για να αντιμετωπίσουν την προπαγάνδα. Η Ρωσία βασίζεται σε κρατικές υπηρεσίες όπως το RT, το Sputnik, το TASS και άλλες, για να μοιραστεί την εκδοχή της ρωσικής Κυβέρνησης για τα γεγονότα. Πρόσφατα, το Twitter κυκλοφόρησε προειδοποιητικές ετικέτες με tweets που μοιράζονται συνδέσμους από αυτούς τους ιστότοπους, κάνοντας γνωστή τη σχέση τους με την ρωσική Κυβέρνηση. Η Meta έχει μπλοκάρει τους συνδέσμους απ’ αυτές τις πηγές εξ ολοκλήρου στην Ευρώπη.

Αλλά αυτά τα δημόσια κανάλια είναι μόνο ένας τρόπος διάδοσης των πληροφοριών. Το 2021, μια μελέτη του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης διαπίστωσε ότι τα tweets του Ντόναλντ Τραμπ που μπλοκαρίστηκαν από το Twitter, πολλαπλασιάστηκαν σε άλλα κοινωνικά δίκτυα.

Σύμφωνα με το Statista, η πιο δημοφιλής εφαρμογή ανταλλαγής μηνυμάτων στη Ρωσία είναι το WhatsApp. Αλλά ειδικοί λένε ότι το Telegram είναι η κυρίαρχη πλατφόρμα ανταλλαγής μηνυμάτων εν μέσω της σύγκρουσης. Το Telegram είναι μια υβριδική πλατφόρμα που προσφέρει ιδιωτικές συνομιλίες ένας προς έναν και ομαδικές συνομιλίες (που μπορεί να έχουν έως και 200.000 μέλη), καθώς και “κανάλια” όπου ο κάτοχος του καναλιού μπορεί να εκπέμπει ή που μπορούν να λειτουργούν περισσότερο ως φόρουμ.

Τα μηνύματα στο WhatsApp, το Signal και το Telegram είναι κρυπτογραφημένα, πράγμα που σημαίνει ότι ούτε οι ίδιες οι πλατφόρμες μπορούν να δουν τι στέλνουν οι χρήστες μεταξύ τους (εκτός από τις περιπτώσεις των δημόσιων καναλιών στο Telegram). Η κρυπτογράφηση είναι εξαιρετική για το απόρρητο. Αλλά στο παρελθόν, αυτές οι πλατφόρμες επέτρεψαν τη διάδοση παραπληροφόρησης. Και επειδή οι πλατφόρμες δεν είναι σε θέση να εποπτεύουν το περιεχόμενο, η αντιμετώπιση των ψευδών ειδήσεων απαιτούσε αλλαγές στη λειτουργικότητα της πλατφόρμας και ειδικές καμπάνιες.

Το WhatsApp κυκλοφόρησε μια καμπάνια για να αντιμετωπίσει την προπαγάνδα ή να βοηθήσει με τη γενική σύγχυση που μπορεί να εξαπλώνεται στην πλατφόρμα. Ο επικεφαλής του WhatsApp, Γουίλ Κάθκαρτ, έκανε γνωστό ότι οι Υπηρεσίες Έκτακτης Ανάγκης της Ουκρανίας είχαν ξεκινήσει μια γραμμή βοήθειας με σκοπό να παρέχουν στους ανθρώπους ποιοτικές πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση.

Αν και αυτές οι καμπάνιες είναι σημαντικές, εξακολουθεί να είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς -πόσο μάλλον να καταπολεμήσει- την παραπληροφόρηση στις κρυπτογραφημένες εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων. Είναι πραγματικά δύσκολο να γνωρίζουμε τι συμβαίνει σε αυτές τις πλατφόρμες.

Βέβαια, οι ειδικοί διαπιστώνουν ότι τα κρυπτογραφημένα μηνύματα -και ειδικότερα το Telegram- εξυπηρετούν έναν απίστευτα σημαντικό σκοπό: Να ενισχύσουν την αντιπροπαγάνδα, τις φωνές των Ρώσων διαδηλωτών και τις εμπειρίες των Ουκρανών.

5 εφαρμογές που μπορείς να χρησιμοποιήσεις σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης (ακόμα κι αν κοπεί το Ίντερνετ)

«Επειδή η Κυβέρνηση δεν μπορεί να εγκαταστήσει τους δικούς της συντονιστές και να ελέγξει άμεσα τη λογοκρισία και στις δύο πλατφόρμες, διαπιστώνουμε ότι είναι πραγματικά ελεύθερος χώρος για τους Ρώσους να μπορούν να συζητήσουν οτιδήποτε θα ήθελαν για τον πόλεμο», λένε οι ειδικοί.

Μάλιστα, πολλά ρωσόφωνα κανάλια στο Telegram με περισσότερους από ένα εκατομμύριο συνδρομητές επικρίνουν τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης ότι όλα είναι καλά στη Ρωσία. Η ρωσική Κυβέρνηση διαχειρίζεται κανάλια στο Telegram για τα κρατικά της μέσα, όπως το Sputnik. Αλλά από τους εκατοντάδες χιλιάδες οπαδούς αυτών των καναλιών, δεν είναι σαφές πόσοι είναι πραγματικοί άνθρωποι και πόσοι είναι bot. Στο παρελθόν η Ρωσία βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε bots για να ενισχύσει τα μηνύματά της και να αυξήσει τη φαινομενική δημοτικότητα των αναρτήσεών της.

Διάβασε πρώτος όλα τα θέματα του iPop.gr στο Google News