Το νέο παγκόσμιο οικονομικό σκάνδαλο, φέρει το όνομα Pandora Papers, πέντε χρόνια μετά τα Panama Papers. Το τότε φερόμενο ως οικονομικό σκάνδαλο του αιώνα είχε προκαλέσει ακόμη και την κατάρρευση κυβερνήσεων, όπως στην Ισλανδία και στο Πακιστάν. Τώρα όλοι μιλούν για τα Pandora Papers και γεννιούνται ερωτήσεις όπως: «Τι είναι offshore και φορολογικοί παράδεισοι;»

Αξίζει να υπενθυμίσουμε πως τα Panama Papers είχαν βασιστεί μονάχα σε έναν υπεράκτιο «φορολογικό παράδεισο», ενώ τα Pandora σε 14. Πρόκειται για ένα λαβύρινθο εταιρειών offshore, όπου η μία κρύβει κάποια άλλη και αυτή η άλλη, ακόμα πέντε.

«Pandora Papers», «Τι είναι offshore εταιρείες;», «φορολογικός παράδεισος». Σίγουρα αυτές τις μέρες θα έχεις ακούσει μια από τις παραπάνω ορολογίες, αν δεν ήξερες και αναρωτιόσουν τι είναι, ήρθε η στιγμή να σου λυθεί κάθε απορία.

Η βιομηχανία των μυστικών περιουσιών λειτουργεί με σχετικά απλό τρόπο. Κάθε ιδιοκτήτης, δικηγόρος ή εκπρόσωπος γνωρίζει το ρόλο του και τους κανόνες που πρέπει να σέβεται ή να παρακάμπτει. Και όλα λειτουργούν σαν ελβετικό ρολόι. Αυτά είναι τα βασικά σημεία για την κατανόηση των Pandora Papers.

Τα «Panama Papers» γίνονται ταινία!

Τι είναι τα Pandora Papers;

Τα έγγραφα Pandora είναι το όνομα που δόθηκε σε μια δημοσιογραφική έρευνα βασισμένη σε μια σημαντική διαρροή εμπιστευτικών εγγράφων από 14 παρόχους υπεράκτιων υπηρεσιών αφιερωμένων στη δημιουργία εταιρειών σε χώρες όπως ο Παναμάς, οι Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι και οι Μπαχάμες.

Περισσότεροι από 600 δημοσιογράφοι από 117 χώρες υπό τον συντονισμό της Διεθνούς Κοινοπραξίας Ερευνητικών Δημοσιογράφων (ICIJ) πήραν μέρος στην συγκεκριμένη έρευνα. Άλλα Μέσα Ενημέρωσης που έχουν λάβει μέρος στο έργο, που θεωρείται η μεγαλύτερη δημοσιογραφική συνεργασία στην ιστορία, περιλαμβάνουν τη Le Monde (Γαλλία), την Guardian (Ηνωμένο Βασίλειο), την Washington Post (Ηνωμένες Πολιτείες), την L’Espresso (Ιταλία) και την La Nación (Αργεντινή), μεταξύ άλλων.

Κατά τη διάρκεια σχεδόν δύο ετών, έχουν αναλυθεί περισσότερα από 11,9 εκατομμύρια αρχεία, συμπεριλαμβανομένων εγγράφων κειμένου, υπολογιστικών φύλλων, μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και εικόνων. Υπάρχουν πιστοποιητικά ίδρυσης, λίστες μετόχων, τιμολόγια, διαβατήρια και ταξιδιωτικά αρχεία.

Όλα αυτά μαζί, ρίχνουν φως στην κρυμμένη πλευρά του διεθνούς πλούτου και φωτίζουν τα μυστικά των φορολογικών παραδείσων. Η διαρροή έστρεψε τα φώτα της δημοσιότητας σε περισσότερες από 27.000 εταιρείες που δημιουργήθηκαν μεταξύ 1971 και 2018 και σχεδόν 30.000 δικαιούχους τους.

Τι είναι ο φορολογικός παράδεισος;

Ο φορολογικός παράδεισος είναι μια περιοχή όπου η δημιουργία εμπορικών εταιρειών συγκαταλέγεται στην κύρια οικονομική δραστηριότητα, ή σε ορισμένες περιπτώσεις τη μοναδική. Προσφέρουν τεράστια δημοσιονομικά πλεονεκτήματα σε πολίτες από άλλες χώρες που επιδιώκουν να μειώσουν το φορολογικό τους βάρος, οι φόροι που σχετίζονται με τη δραστηριότητα αυτών των οντοτήτων είναι είτε μηδενικοί είτε συμβολικοί συντελεστές, αλλά προστατεύουν επίσης την ανωνυμία τους, με νομικά πλαίσια που το καθιστούν δύσκολο για τον προσδιορισμό των πραγματικών δικαιούχων μιας συγκεκριμένης εταιρείας.

Μια έννοια που τα τελευταία χρόνια έχει γίνει βασική για τον προσδιορισμό των εδαφών που μπορούν να θεωρηθούν φορολογικοί παράδεισοι είναι η ελάχιστη τάση τους να μοιράζονται πληροφορίες με τις αρχές άλλων χωρών. Ακόμα κι έτσι, δεν υπάρχει παγκόσμιος ή επίσημος κατάλογος τέτοιων δικαιοδοσιών και κάθε χώρα μπορεί να αποφασίσει μόνη της με ποιον θα υπογράψει φορολογικές συμφωνίες ή θα μοιραστεί πληροφορίες. Αυτά τα σύμφωνα επέτρεψαν στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) να εξαλείψει περίπου 30 χώρες από τον κατάλογο των κρατών του που δεν συνεργάζονται σε θέματα φορολογίας.

Το 2015, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τον δικό της λογαριασμό για 30 χώρες που θεωρεί φορολογικούς παραδείσους. Σε απάντηση, ορισμένα από αυτά τα έθνη παρουσίασαν τη «δέσμευσή» τους για συνεργασία με άλλες δικαιοδοσίες, και ως αποτέλεσμα ο κατάλογος μειώθηκε σε 12 μη συνεργαζόμενες χώρες: Αμερικανική Σαμόα, Ανγκουίλα, Ντομίνικα, Φίτζι, Γκουάμ, Παλάου, Παναμάς, Σαμόα, Τρινιντάντ και Τομπάγκο, οι Παρθένοι Νήσοι των ΗΠΑ, το Βανουάτου και οι Σεϋχέλλες.

Τι είναι offshore εταιρεία; Σε τι χρησιμεύει;

Ερώτηση κλειδί για να μπορέσεις να κατανοήσεις τα οικονομικά σκάνδαλα: “Τι είναι offshore εταιρεία;”

Οι υπεράκτιες εταιρείες δημιουργούνται σε μια χώρα διαφορετική από αυτήν στην οποία διαμένουν οι δικαιούχοι τους. Έχουν σαφή σκοπό στην παγκόσμια οικονομία. Όπως εξηγεί ο Francisco Bonatti, δικηγόρος και σύμβουλος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες: «Είναι απαραίτητες πολλές φορές για τη σημαντική ροή κεφαλαίων. Αυτό το τμήμα της υπεράκτιας οικονομίας δεν είναι μόνο νόμιμο, αλλά και σε μια οικονομία όπως η σημερινή, η οποία έχει απομακρυνθεί και παγκοσμιοποιηθεί, είναι πραγματικά απαραίτητο».

Το πρόβλημα με αυτές τις εταιρείες είναι όταν δημιουργούνται σε αδιαφανείς δικαιοδοσίες αναζητώντας χαμηλούς ή μηδενικούς φορολογικούς συντελεστές και εμπιστευτικότητα. Αυτές οι εταιρείες δεν έχουν καμία πραγματική δραστηριότητα στις χώρες όπου είναι εγγεγραμμένες, δεν χρειάζονται γραφείο, ούτε υπαλλήλους. Χρησιμοποιούνται, σε γενικές γραμμές, για να αποκρύψουν και να αποφύγουν τυχόν φορολογικές ή νομικές ευθύνες για τον πραγματικό ιδιοκτήτη των περιουσιακών στοιχείων. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2017 υπολόγισε ότι το 10% του παγκόσμιου ΑΕΠ εντοπίστηκε σε υπεράκτιες εταιρείες.

Ποιος μπορεί να ανοίξει μια εταιρεία σε έναν φορολογικό παράδεισο και πώς γίνεται;

Ένας ολόκληρος κλάδος έχει αναπτυχθεί γύρω από τη διαχείριση των απαραίτητων βημάτων, έτσι ώστε οποιοσδήποτε από οποιοδήποτε μέρος του κόσμου να μπορεί να δημιουργήσει τις εταιρείες του κρυφά. Χάρη στη χρήση αυτών των εταιρειών, ο πελάτης καταφέρνει να αποφύγει οποιοδήποτε ίχνος της ταυτότητάς του σε επίσημα έγγραφα, όπως έγγραφα ενσωμάτωσης και καταλόγους μετόχων. Μεταξύ των εγγράφων στα Pandora Papers είναι μερικοί από τους μεγαλύτερους προμηθευτές υπεράκτιων υπηρεσιών σε παγκόσμια κλίμακα, όπως οι Alemán, Cordero, Galindo y Lee (Alcogal), Trident Trust και Asiaciti.

Χρησιμοποιώντας τις υπηρεσίες τους, κάποιος που δεν έφυγε ποτέ από την Ελλάδα θα μπορούσε να δημιουργήσει μια εταιρεία στο Χονγκ Κονγκ ή στα Νησιά Κέιμαν χωρίς καν να κουνηθεί από τον καναπέ του. Είναι απαραίτητο να συμβουλευτεί κάποιος τον δικηγόρο του, ο οποίος μπορεί να τον κατευθύνει.

Είναι νόμιμο να υπάρχει μια εταιρεία σε έναν φορολογικό παράδεισο;

Η ύπαρξη μιας εταιρείας σε έναν φορολογικό παράδεισο είναι νόμιμη με την προϋπόθεση ότι τα περιουσιακά στοιχεία και τα έσοδα που προέρχονται από τη δραστηριότητά τους δηλώνονται στις αρχές όπου διαμένει ο δικαιούχος. Στην πραγματικότητα, είναι φυσιολογικό για μεγάλες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην παγκόσμια αγορά να δομήσουν τη διεθνή παρουσία τους, τα χρήματά τους σε ορισμένες από αυτές τις περιοχές για να ελαφρύνουν το φορολογικό τους βάρος.

Συνοψίζοντας, κάποιος που είναι κάτοικος της Ελλάδας μπορεί να ιδρύσει μια εταιρεία σε υπεράκτια δικαιοδοσία, υπό την προϋπόθεση ότι η Ελληνική Φορολογική Υπηρεσία γνωρίζει την ύπαρξή τους και λαμβάνει τις αντίστοιχες εισφορές.

Εάν αυτό είναι νόμιμο, γιατί μιλάμε για παρανομία στα Pandora Papers;

Τα προβλήματα ξεκινούν όταν αυτές οι εταιρείες και τα κέρδη τους κρύβονται σκόπιμα σε αυτές τις δικαιοδοσίες, χωρίς η ύπαρξή τους να δηλώνεται στις αρχές όπου ο πραγματικός ιδιοκτήτης κατοικεί για φορολογικούς σκοπούς. Αυτό ισχύει για πολλές από τις περιπτώσεις στα Pandora Papers. Κάτω από αυτό το στρώμα αδιαφάνειας, κρύβονται ροές παράνομων κεφαλαίων, ανοίγοντας την πόρτα στη δωροδοκία, το ξέπλυμα χρήματος και τη φοροδιαφυγή.

Σύμφωνα με εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι πολίτες στην ΕΕ χρησιμοποιούν διαφορετικά μέσα φοροδιαφυγής. Εκτιμάται ότι υπάρχουν 46 δισεκατομμύρια ευρώ χαμένων φορολογικών εσόδων κάθε χρόνο. Ο ΟΟΣΑ υπολογίζει ότι τουλάχιστον 11,3 τρισεκατομμύρια δολάρια (10 τρισεκατομμύρια ευρώ) βρίσκονται σε υπεράκτια βάση σε παγκόσμια κλίμακα.

Χάρη στις αποκαλύψεις που συνοδεύουν διαρροές όπως αυτή, οι προσπάθειες στην καταπολέμηση της φορολογικής απάτης και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες έχουν ενισχυθεί. Εμφανίστηκαν κανονισμοί όπως ένας που προστατεύει τους καταγγέλλοντες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η ανταλλαγή δημοσιονομικών πληροφοριών μεταξύ χωρών έχει αυξηθεί.

Διάβασε πρώτος όλα τα θέματα του iPop.gr στο Google News