Η Βενετία παλεύει με την άνοδο της στάθμης του νερού από τον πέμπτο αιώνα. Σήμερα, όμως, το νερό φαίνεται να κερδίζει. Διάφοροι παράγοντες, τόσο φυσικοί όσο και ανθρωπογενείς, προκαλούν πλημμύρες στη Βενετία περισσότερες από 100 φορές κάθε χρόνο. Το φαινόμενο αυτό, που ονομάζεται aqua atlas, απειλεί να βυθίσει την ιστορική ιταλική πόλη μέσα στη θάλασσα. Άραγε η Βενετία θα γίνει η σύγχρονη Ατλαντίδα στον βωμό της κλιματικής αλλαγής ή οι Ιταλοί θα προσπαθήσουν να σώσουν ό,τι κι αν σώζεται;

Η χιλιοδιαφημισμένη ιταλική πόλη είναι χτισμένη στην κορυφή περίπου 120 μικρών νησιών, που συνδέονται μεταξύ τους από 391 γέφυρες, και διασχίζεται από 177 κανάλια. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν υδάτινο λαβύρινθο που κρύβει μέσα του μικροσκοπικά μονοπάτια, κρυμμένα μουσεία αλλά και απόμερες εκκλησίες αιώνων.

Αλλά τα πράγματα δεν πάνε καλά για αυτήν την ιταλική πόλη, που μοιάζει βγαλμένη από παραμύθι. Πράγματι, αν δεν ληφθούν δραστικά μέτρα, οι μέρες για την Βενετία θα μπορούσαν να είναι μετρημένες. Και αυτό δεν είναι καθόλου ένα υπερβολικό σενάριο. Στο πιο δυσοίωνο σενάριο η θάλασσα θα καταπιεί την πόλη μέχρι το 2100. Την ίδια στιγμή, όλο και περισσότεροι ντόπιοι την εγκαταλείπουν, με την πόλη να κατακλύζεται σχεδόν αποκλειστικά από τουρίστες επισκέπτες.

Οι χειρότερες πλημμύρες όλων των εποχών στην Βενετία

πλημμύρες στη Βενετία
instagram/architectanddesign

Σε όλο τον κόσμο, πλήθος πόλεων πλήττεται με το πρόβλημα της ανόδου της στάθμης της θάλασσας. Η υψομετρικά χαμηλή Τζακάρτα, για παράδειγμα, στην οποία ζουν πάνω από 11 εκατομμύρια άνθρωποι, βρίσκεται σε τόσο δεινή θέση που αντικαθίσταται από πρωτεύουσα της Ινδονησίας για μία πόλη που δεν έχει χτιστεί καν.

Κάθε πόλη που βρίσκεται σε κίνδυνο έχει τις δικές της προκλήσεις να αντιμετωπίσει. Ωστόσο, δεδομένου του μικρού μεγέθους, της φήμης και της ικανότητας της Βενετίας να έχει πρόσβαση σε χρηματοδότηση, θα μπορούσε το μέρος αυτό να αποτελέσει το έδαφος για την εύρεση καινοτόμων τεχνολογιών. Με την σειρά τους αυτές οι τεχνολογίες θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στον αγώνα της ανθρωπότητας εναντίον της ανόδου της θάλασσας.

Τον Νοέμβριο του 2019 η Βενετία υπέστη το δεύτερο χειρότερο συμβάν πλημμύρας των τελευταίων 100 χρόνων. Εικόνες από την καλυμμένη από το νερό πλατεία του Αγίου Μάρκου έκαναν τον γύρω του κόσμου και συγκλόνισαν, καθώς αποκάλυψαν το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος. Το ύψος της παλίρροιας άγγιξε τα 187 εκατοστά, με αποτέλεσμα πάνω από το 80% της πόλης να βρίσκεται κάτω από το νερό.

Με την χειρότερη όλων των εποχών πλημμύρα να τοποθετείται για την Βενετία το 1966, οι επιστήμονες θεωρούν δεν θα χρειαστεί να περιμένουμε για άλλα 50 χρόνια μέχρι η πόλη να έρθει αντιμέτωπη με άλλο ένα τέτοιο καταστροφικό γεγονός.

Πόσο «βουλιάζει» η ιταλική πόλη κάθε χρόνο;

Λοιπόν πότε θα βουλιάξει η Βενετία; Σύμφωνα με πιο πρόσφατη έρευνα, η πόλη συνεχίζει να βυθίζεται με ρυθμό περίπου 10 χιλιοστών κάθε χρόνο. Με αυτή την ένταση τα επόμενα 20 χρόνια το έδαφος θα υποχωρήσει περίπου 8 εκατοστά σε σχέση με το επίπεδο της θάλασσας.

Με τα αρνητικά να μην σταματούν εκεί. Μελέτη του 2021 έδειξε ότι, ακόμα κι αν στις παγκόσμιες θερμοκρασίες δεν παρατηρηθεί άνοδος πάνω των 2°C, τα επίπεδα του νερού θα ανέβουν στην Βενετία ως 32 εκατοστά μέχρι το 2100. Στο δραματικότερο σενάριο της ανόδου της θερμοκρασίας πάνω από 4°C, και το συνακόλουθο λιώσιμο των πάγων, η Βενετία θα δει την στάθμη του νερού να αυξάνεται ως και 187 εκατοστά το 2100.

«Είμαστε σίγουροι ότι η στάθμη της θάλασσας θα συνεχίσει να ανεβαίνει τις επόμενες δεκαετίες λόγω της συνεχιζόμενης τήξης των πάγων της Ανταρκτικής και της Γροιλανδίας, καθώς και το λιώσιμο των παγετώνων στα βουνά», λέει η Natasha Barlow, αναπληρώτρια καθηγήτρια περιβαλλοντικής αλλαγής στο Πανεπιστήμιο του Λιντς στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Η Barlow σημειώνει ότι ακόμη και μια μικρή αύξηση της στάθμης της θάλασσας μπορεί να προκαλέσει σημαντικές αυξήσεις στη συχνότητα και την ένταση των παράκτιων πλημμυρών στην περιοχή της Βενετίας.

πλημμύρες στη Βενετία
instagram/architectanddesign

Σχέδιο για να σωθεί η σύγχρονη Ατλαντίδα

Έχουν περάσει σχεδόν 40 χρόνια από τότε που προτάθηκε το σύστημα πλημμύρας της Βενετίας, που ονομάστηκε Mose, αλλά ακόμα η πόλη και οι κάτοικοί της μαστίζονται από παλίρροιες.

Μια λύση ολλανδικού τύπου θα συνεπαγόταν την τήρηση των σχεδίων του Delta Project. Πρόκειται για ένα τεράστιο σύστημα διαχείρισης πλημμυρών, που αποτελείται από 13 φράγματα κι μια σειρά από αναχώματα. Αυτό το σχέδιο λειτουργεί στην Ολλανδία από το 1997 και σύμφωνα με το Watersnoodmuseum (ένα ολλανδικό μουσείο) είναι τόσο αποτελεσματικό, που η περιοχή που προστατεύει θα πλημμυρίζει μόνο μία φορά κάθε 4.000 χρόνια.

Μια παρόμοια κατασκευή θα μπορούσε να ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο πλημμύρας στη Βενετία, αλλά απέχει πολύ από το να είναι μια γρήγορη λύση. Το Delta Project χρειάστηκε σχεδόν 50 χρόνια για να ολοκληρωθεί και είναι απίστευτα περίπλοκο. Το συνολικό μήκος των φραγμάτων είναι θα πρέπει να καλύπτουν μια απόσταση περίπου 30 χιλιομέτρων, καθιστώντας το σχέδιο περίπου 18 φορές μεγαλύτερο από το Mose.

Η Βενετία κινδυνεύει, αλλά δεν είναι η μόνη. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και της δικής μας ανθρώπινης παρέμβασης στον πλανήτη είναι πλέον ορατές. Δεν ξέρουμε πόσο χρόνο έχουμε ακόμα για να προσπαθήσουμε να μειώσουμε το αποτύπωμά μας πάνω στη γη, αλλά η λύση που πρέπει να βρεθεί είναι επιτακτική ανάγκη για την ανθρωπότητα στο σύνολό της.

Νησιά Φίτζι: Ανεβαίνει η στάθμη της θάλασσας και βυθίζονται σιγά σιγά

Διάβασε πρώτος όλα τα θέματα του iPop.gr στο Google News