Ο θάνατος της Βασίλισσας Ελισάβετ, της μονάρχη που υπηρέτησε για 70 χρόνια το στέμμα, βύθισε την Βρετανία σε ένα βαρύ κλίμα πένθους και θλίψης. Ήταν άλλωστε αναμενόμενο ότι η χώρα θα τιμούσε ακόμα και στο τελευταίο ταξίδι της, την μακροβιότερη Βασίλισσα του έθνους. Για τους περισσότερους από εμάς εξάλλου, η Αυτού Μεγαλειότητα υπήρξε το μοναδικό royal σύμβολο της σύγχρονης εποχής. Αναπόφευκτα, όμως, η απώλεια της Βασίλισσας θα εγείρει ζητήματα που θα απασχολήσουν ένα διαφορετικό κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας. Άραγε ο νέος Βασιλιάς Κάρολος θα φανεί αντάξιος των συνθηκών; Ή μήπως το μέλλον της μοναρχίας στη Βρετανία βρίσκεται σε κίνδυνο;

Η Βρετανία μπορεί να θεωρηθεί ως το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα χώρας που πρεσβεύει τον θεσμό της μοναρχίας. Το μέρος αυτό, δεν έχει βρεθεί ποτέ  ακέφαλο για περισσότερα από 1000 χρόνια. Παρόλα αυτά, όμως, η Αγγλία παραμένει ένα σύγχρονο δημοκρατικό κράτος, και η μοναρχία θα χρειαστεί να διατηρήσει την δημόσια συγκατάθεση, αν θέλει να επιβιώσει.

Πόση πίστη έδειχνε ο βρετανικός λαός στη μοναρχία;

Τα τελευταία 30 χρόνια, η έρευνα του British Social Attitudes ρωτούσε συστηματικά τον Βρετανικό λαό για την σημασία που έχει η μοναρχία για τη χώρα. Τα αποτελέσματα είναι διαφωτιστικά τόσο με το πώς έχουν αλλάξει οι συμπεριφορές τις τελευταίες δεκαετίες, όσο και το τι μπορεί να επηρεάσει την κοινή γνώμη στο μέλλον.

Το 1994, ο θεσμός της μοναρχίας χαρακτηρίζονταν από την πλειοψηφία του λαού ως “πολύ” ή “αρκετά” σημαντικός. Αυτή την άποψη εξέφρασε το 66% του πληθυσμού, ενώ για πολλά ακόμη χρόνια φαίνεται ότι το βρετανικό έθνος συνέχισε να στηρίζει την βασιλική οικογένεια. Τα θεμέλια της δημόσιας συναίνεσης για την μοναρχία, εκείνη την εποχή, ήταν σταθερά και βαθιά ριζωμένα στο βρετανικό τρόπο σκέψης.  

Ωστόσο, όταν η ερώτηση αυτή τέθηκε από το British Social Attitudes το 1983 για πρώτη φορά, η υποστήριξη στην μοναρχία ήταν ακόμα πιο δυνατή. Πάνω από το 65% του πληθυσμού, τότε, πίστευε ότι ο θεσμός της βασιλείας ήταν “πάρα πολύ σημαντικός” για την Βρετανία, ενώ ένα 21% θεωρούσε τη μοναρχία ως “αρκετά σημαντική”. Εκείνη την εποχή, η συντριπτική πλειοψηφία της Αγγλίας τασσόταν υπέρ της Βασίλισσας και η ερώτηση του αν ο θεσμός της μοναρχίας ήταν σημαντικός για τη χώρα έμοιαζε μάλλον πιο άκαιρη από ποτέ.

To ‘annus horribilis’ που σημάδεψε τη μοναρχία

Η στάση των Βρετανών προς την μοναρχία φαίνεται να αλλάζει το 1992. Μια χρονιά καθοριστική για τη μετέπειτα πορεία της βασιλείας στην Αγγλία. Η ίδια η Βασίλισσα Ελισάβετ, είχε χαρακτηρίσει το 1992 ως “annus horribilis”. Η προσεκτικά φτιαγμένη εικόνα της θεωρητικά τέλειας βασιλικής οικογένειας κλονίστηκε, όταν τα τρία παιδιά της Αυτού Μεγαλειότης αποφάσισαν να πάρουν διαζύγιο από τους νόμιμους συζύγους τους. Μια πράξη που δεν είναι ιδιαίτερα επιθυμητή και αποδεκτή στους κύκλους των γαλαζοαίματων, ακόμα και σήμερα. 

Αυτό που σίγουρα κλόνισε την πίστη απο την μοναρχία και απομάκρυνε τον λαό από το παλάτι, ήταν το άκρως αμφιλεγόμενο διαζύγιο του τότε διαδόχου του θρόνου πρίγκιπα Κάρολου και της πολυαγαπημένης του κοινού πριγκίπισσας Νταϊάνα.

Αν και με την πάροδο του χρόνου και τη ιδιαίτερα σημαντική συμβολή της Βασίλισσας, η υποστήριξη προς τη μοναρχία αποκαταστάθηκε, η αλήθεια είναι ότι δεν μπόρεσε να επιστρέψει ποτέ στο επίπεδο που καταγράφηκε το 1983.

Το μέλλον της μοναρχίας βρίσκεται σε κίνδυνο;

Παρα την συνολική σταθερότητα μέχρι το 1994, υπήρξαν σίγουρα περίοδοι ανόδου και πτώσης στη πίστη του κόσμου για τη σημασία της μοναρχίας στη Μεγάλη Βρετανία. Αυτό αποδεικνύει κάτι πολύ σημαντικό: η στάση του κοινού προς το στέμμα μπορεί να αλλάξει ως απάντηση σε συγκεκριμένα γεγονότα.

Το διαζύγιο του Καρόλου και της Νταϊάνα το 1996, καθώς και ο θάνατος της σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα το επόμενο καλοκαίρι, κλόνισε το βρετανικό κοινό. Η μοναρχία είδε για πρώτη φορά τα ποσοστά της να υποχωρούν κάτω από το 30%. Η αρχική στάση του παλατιού στο θάνατο της Νταϊάνα έλαβε αρνητική κριτική και η μοναρχία βρέθηκε πιο κοντά στην αποκαθήλωση από ποτέ. 

Πιο πρόσφατα, η βασιλική οικογένεια βρέθηκε για μια ακόμα φορά στο μάτι του κυκλώνα. Οι σοβαρές κατηγορίες εναντίων του πρίγκιπα Andrew άνοιξαν μία ακόμα πληγή στους royals της Βρετανίας. Απο την άλλη πλευρά, το παλάτι κλονίστηκε κι απο την απόφαση του μικρότερου πρίγκιπα Χάρι και της συζύγου του Μέγκαν να παραιτηθούν απ’ τα βασιλικά τους καθήκοντα και να μετακομίσουν στην Αμερική. 

Αυτές οι εξελίξεις έχουν συμβάλει στην αποδυνάμωση της μοναρχίας. Στην τελευταία έρευνα μόνο το 55% των ερωτηθέντων απάντησε ότι θεωρεί “πολύ” ή “κάπως” σημαντικό τον θεσμό της μοναρχίας στην Βρετανία. Σοκαριστικό είναι το ποσοστό αυτών που πιστεύουν ότι η ύπαρξη της βασιλικής οικογένειας δεν είναι σημαντική ή θα έπρεπε να καταργηθεί. Το ποσοστό αυτό αγγίζει πλέον το 25%, για πρώτη φορά.

Φαίνεται, λοιπόν, ότι οι επιτυχίες και τα προβλήματα της βασιλικής οικογένειας επηρεάζουν το πόσο εκτιμούν οι άνθρωποι τον θεσμό. Ο Βασιλιάς Κάρολος κληρονόμησε το στέμμα σε μια περίοδο που η μοναρχία περνάει κρίση. Ωστόσο, η μελλοντική δημόσια υποστήριξη για τη μοναρχία μπορεί κάλλιστα να βασιστεί σε μεγάλο βαθμό στην ικανότητα του ίδιου του βασιλιά Καρόλου να αποδειχθεί άξιος διάδοχος. Θα τα καταφέρει;

Διάβασε πρώτος όλα τα θέματα του iPop.gr στο Google News