Μέρα με τη μέρα, χρόνο με τον χρόνο, φαντάσου να μην μπορούσες να καλέσεις τον δικό σου άνθρωπο, να επιλέξεις με ποιον θα περάσεις το απόγευμά σου, να μην μπορούσες να διαλέξεις τι θα φας ή να βγεις μία βόλτα για να ηρεμήσεις. Φαντάσου να είχες πάντα το αίσθημα της απειλής και της καχυποψίας. Η αγάπη ή ακόμα και ένα απαλό ανθρώπινο άγγιγμα μπορεί να ήταν δύσκολο να βρεθεί. Είσαι μακριά από την οικογένεια και τους φίλους σου. Είσαι φυλακή. Πώς επηρεάζει, άραγε, αυτή η κατάσταση το μυαλό ενός ανθρώπου;

Η φυλάκιση μπορεί να έχει τεράστιο αντίκτυπο στην ψυχική υγεία των κρατουμένων. Όσοι έχουν φυλακιστεί έχουν καθήκον να αντιμετωπίσουν τη διάρκεια της ποινής τους, την απομάκρυνση από τα αγαπημένα τους πρόσωπα, καθώς και τους στρεσογόνους παράγοντες του περιβάλλοντος της φυλακής. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυταπάτες, παράνοια, κατάθλιψη, καθώς και PTSD (διαταραχή μετατραυματικού στρες).

Disclaimer: Το συγκεκριμένο άρθρο δεν έχει σε καμία περίπτωση την πρόθεση να υπονοήσει ότι οι εγκληματίες δεν πρέπει να μπαίνουν στη φυλακή, απλώς εξετάζει και αναλύει το ψυχολογικό φάσμα των συνεπειών εγκλεισμού στους κρατούμενους.

Σύμφωνα με το Bureau of Justice Statistics, υπήρχαν περίπου 1,51 εκατομμύρια ενήλικες που φυλακίστηκαν τόσο σε πολιτειακά όσο και σε ομοσπονδιακά ιδρύματα στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2016. Αυτά τα ίδια στατιστικά στοιχεία διαπίστωσαν ότι το 54% των κρατουμένων της πολιτείας καταδικάστηκαν για τη διάπραξη βίαιου αδικήματος.  

Γιατί τα ισόβια δεν είναι ισόβια;

Ψυχολογικές επιπτώσεις της φυλακής: Τι μπορεί να προκαλέσει στον άνθρωπο;

Η φυλάκιση είναι η πύλη για συναισθηματική απόσυρση, κατάθλιψη, τάσεις αυτοκτονίας, καθώς και αυξημένα επίπεδα εχθρικότητας. Ο φόβος της ψυχολογικής επιδείνωσης, ενώ βρίσκεται ένας άνθρωπος στη φυλακή, μπορεί, επίσης, να έχει αρνητικό αντίκτυπο στην ψυχική του υγεία. 

Στον τομέα της ψυχολογίας της προσωπικότητας, παλαιότερα πίστευαν ότι οι προσωπικότητες μας παραμένουν σε μεγάλο βαθμό σταθερές στην ενήλικη ζωή. Αλλά πρόσφατη έρευνα έχει βρει ότι, στην πραγματικότητα, παρά τη σχετική σταθερότητα, οι συνήθειες σκέψης, συμπεριφοράς και συναισθημάτων μας αλλάζουν με σημαντικούς και συνεπείς τρόπους – ειδικά ως απάντηση στους διαφορετικούς ρόλους που υιοθετούμε καθώς διανύουμε τη ζωή. Είναι σχεδόν αναπόφευκτο ο χρόνος που δαπανά ένας άνθρωπος ως κρατούμενος, σε ένα ιδιαίτερα δομημένο αλλά κοινωνικά απειλητικό περιβάλλον, να διαμορφώσει την προσωπικότητά του.

Μάλιστα, οι αλλαγές προσωπικότητας, ενώ μπορεί να βοηθήσουν τον κρατούμενο να επιβιώσει κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του, είναι αντιπαραγωγικές για τη ζωή του μετά.

Τα βασικά χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος της φυλακής που είναι πιθανό να οδηγήσουν σε αλλαγή προσωπικότητας περιλαμβάνουν τη χρόνια απώλεια ελεύθερης επιλογής, την έλλειψη ιδιωτικότητας, το καθημερινό στίγμα, τον συχνό φόβο, την ανάγκη να φορά μια συνεχή μάσκα του άτρωτου ανθρώπου και την απαίτηση, μέρα με τη μέρα, να ακολουθούνται οι εξωτερικά επιβεβλημένοι αυστηροί κανόνες και ρουτίνες.

Στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου The Effects of Prisonment, η Alison Liebling και ο Shadd Maruna περιγράφουν λεπτομερώς μερικά από τα αγαθά που στερεί σε έναν άνθρωπο η φυλάκιση:

  • Απώλεια ελευθερίας
  • Στέρηση αγαθών
  • Αυθορμητισμός και καθημερινές δραστηριότητες / συνήθειες
  • Προσωπική ασφάλεια 
  • Σεξουαλικές επιθυμίες

Ωστόσο, η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι ίσως η πιο επιζήμια ψυχολογικά πτυχή της φυλακής δεν είναι η ίδια η φυλάκιση. Αντίθετα, είναι η αποσύνδεση από τους φίλους, την οικογένεια και τον έξω κόσμο.

Ψυχολογικές επιπτώσεις της φυλακής
Unsplash / Hasan Almasi

10 από τις πιο κοινές αρνητικές ψυχολογικές επιπτώσεις της φυλακής περιλαμβάνουν: 

  • Παραισθήσεις
  • Παράνοια
  • Κλειστοφοβία
  • Κατάθλιψη
  • Πανικός και άγχος
  • Αρνηση
  • Εφιάλτες, νυχτερινές φοβίες, αϋπνία
  • Κατάχρηση ουσιών
  • Αυξημένα επίπεδα επιθετικότητας
  • Αυτοκαταστροφική συμπεριφορά

Άλλες επιπτώσεις περιλαμβάνουν:

  • Διάσπαση και συναισθηματική απόσυρση
  • Κοινωνική απόσυρση 
  • Μειωμένη αυτοεκτίμηση 

Δεν είναι, επίσης, ασυνήθιστο για όσους έχουν πάει στη φυλακή να αναπτύξουν PTSD από το τραύμα που αντιμετώπισαν πίσω από τα κάγκελα ή το άγχος της σύλληψης. 

Γιατί η φυλακή είναι ψυχολογικά επιζήμια;

Ενώ βρίσκεται στη φυλακή, ένα άτομο βασανίζεται συχνά από συγκρατούμενους του. Οι απειλές συχνά κλιμακώνονται σε σωματικές και ακόμη και σεξουαλικές διαμάχες / παρενοχλήσεις. Σύμφωνα με ένα άρθρο που κυκλοφόρησε από το Πανεπιστήμιο Rutgers, το 19% όλων των ανδρών κρατουμένων στις Ηνωμένες Πολιτείες ισχυρίζονται ότι έχουν δεχτεί σωματική επίθεση από άλλους κρατούμενους. Στο δείγμα τους, ο σωματικός τραυματισμός σημειώθηκε στο 40% των σωματικών επιθέσεων, στο 70% σε περιπτώσεις σεξουαλικής επίθεσης μεταξύ κρατουμένων και στο 50% σε επιθέσεις από το προσωπικό των φυλακών.  

Όχι μόνο οι κρατούμενοι αντιμετωπίζουν κακοποίηση ο ένας από τον άλλον, αλλά πρέπει, επίσης, να λογοδοτήσουν και για τους κακοποιητικούς δεσμοφύλακες. Το 21% όλων των ανδρών κρατουμένων ισχυρίζονται ότι έχουν δεχτεί επίθεση από μέλος του προσωπικού της φυλακής. 

Οι κρατούμενοι κινδυνεύουν, επίσης, να πεθάνουν ενώ βρίσκονται πίσω από τα κάγκελα. Σύμφωνα με το Υπουργείο Δικαιοσύνης των Ηνωμένων Πολιτειών, υπήρξαν σχεδόν 4.000 θάνατοι στις φυλακές το 2014. 

Ωστόσο, η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι η απομάκρυνση από τα αγαπημένα τους πρόσωπα καθώς και τον έξω κόσμο έχει τις πιο αρνητικές ψυχολογικές επιπτώσεις. Η λαχτάρα να είναι με τους φίλους και την οικογένειά τους μπορεί να οδηγήσει σε μοναξιά. Η μοναξιά, με την σειρά της, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, εγκεφαλικών επεισοδίων και διαταραχών του ανοσοποιητικού συστήματος. Είναι, επίσης, στενά συνδεδεμένη με την κατάθλιψη. 

Συχνά μετά την αποφυλάκισή τους, οι πρώην κρατούμενοι δυσκολεύονται πολύ να επανενταχθούν στην κοινωνία. Μπορεί να αισθάνονται αποκομμένοι από τους φίλους, την οικογένειά τους, καθώς και τους συναδέλφους τους. Μπορεί, μάλιστα, να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στο χώρο εργασίας. 

Αν και η φυλάκιση είναι πιθανό να οδηγήσει σε αυταπάτες, παράνοια, κατάθλιψη, τάσεις αυτοκτονίας, κατάχρηση ουσιών, PTSD, καθώς και σε αυξημένα επίπεδα επιθετικότητας, οι σωφρονιστικές εγκαταστάσεις συχνά δεν διαθέτουν μέσα για να παρέχουν επαρκή ψυχολογική υποστήριξη. Ακόμη και μετά την απελευθέρωση, μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπίσεις το τραύμα που βιώνεις όταν είσαι πίσω από τα κάγκελα, καθώς και να προσαρμοστείς στην κοινωνία. 

Είναι σημαντικό να τονίσουμε πως ένας άνθρωπος ο οποίος βρίσκεται πίσω από τα κάγκελα της φυλακής, είναι εκεί επειδή έχει διαπράξει κάποιο έγκλημα και αποτελεί απειλή για το κοινωνικό σύνολο. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να εκτίσει την ποινή που του έχει επιβληθεί, να απομονωθεί και να δουλέψει με τον εαυτό του. Το πρόβλημα δεν είναι ότι αυτός ο άνθρωπος βρίσκεται στην φυλακή, το πρόβλημα είναι το πώς λειτουργούν τα σωφρονιστικά ιδρύματα γιατί οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης απομακρύνουν τους φυλακισμένους από τον σκοπό τους, ο οποίος δεν είναι άλλος από το να γίνουν καλύτεροι άνθρωποι και να μην διαπράξουν ποτέ ξανά κάποιο έγκλημα.

Διάβασε πρώτος όλα τα θέματα του iPop.gr στο Google News