Ψυχολογία και χρήση μάσκας: Υπάρχουν οι άνθρωποι που η πανδημία τους έχει δημιουργήσει πολλά προβλήματα. Εκτός από τα οικονομικά και το άγχος που δημιουργείται στους περισσότερους για την υγεία τους, είναι και η μάσκα. Κάποιους τους πνίγει, κάποιους τους ενοχλεί γιατί θολώνει τα γυαλιά, άλλοι γιατί δεν μπορούν να χαμογελάσουν στον δρόμο σε κάποιο γνωστό τους ή να τους γνωρίζουν.

Υπάρχει όμως και μια άλλη κατηγορία ανθρώπων που ανακουφίζεται με τις μάσκες.

Η χρήση της μάσκας τείνει πλέον να γίνεται συνήθεια και ίσως και ένα απαραίτητο αξεσουάρ για τα επόμενα χρόνια! Όπως μας ήταν δύσκολο να την εντάξουμε στην ζωή μας άλλο τόσο δύσκολο θεωρώ ότι θα είναι να την «ξεχάσουμε» και να μάθουμε να ζούμε όπως πριν.

«Με τη μάσκα νιώθω προστατευμένη, ειδικά όταν υπάρχουν πολλοί άνθρωποι γύρω μου»

«Εγώ θα συνεχίσω να τις φοράω, όμως σε χώρους όπου υπάρχουν λίγες πιθανότητες να μολυνθώ, θα τις βγάζω»

«Από τότε που φοράω τη μάσκα, οι αμήχανες συναντήσεις μου με φίλους και συγγενείς έχουν μειωθεί σημαντικά»

Οι λόγοι που κάποιοι απολαμβάνουν την απόσταση και η ανωνυμία που σου προσφέρει η μάσκα κυμαίνονται από το βολικό του θέματος (τέλος πια οι άχαρες κουβέντες με ανθρώπους που μιλάμε από ευγένεια και μόνο) έως κάτι πιο περίπλοκο και ψυχολογικό.

ψυχολογία και χρήση μάσκας
Pexels

Η ανωνυμία φέρνει δύναμη

Από την μια πλευρά, μερικοί άνθρωποι έχουν διαπιστώσει ότι η μάσκα προσφέρει μια ευπρόσδεκτη ανακούφιση από τις πιέσεις που είχαμε πάντα στη ζωή μας για την τήρηση αυστηρών προτύπων περιποίησης και εμφάνισης. Οι γυναίκες έχουν σταματήσει να βάφονται κάτω από τα μάτια (ή και καθόλου αφού κανείς δεν θα τους αναγνωρίσει, οπότε γιατί να έχουν άψογο μακιγιάζ), ή οι άντρες έχουν σταματήσει να ξυρίζονται, γλιτώνοντας χρόνο και χρήμα.

Άλλοι ανακάλυψαν ότι το να κρύβουν το στόμα τους, τους προσφέρει απρόσμενες ελευθερίες. Υπάλληλοι σε μαγαζιά λένε ότι δεν αισθάνονται πλέον υποχρεωμένοι να έχουν ένα ψεύτικο χαμόγελο στους πελάτες.

Οι μάσκες μπορεί να είναι μικρές -τελικά, αφήνουν εκτεθειμένα το σώμα, τα μάτια και τα μαλλιά μας- αλλά καλύπτοντας το στόμα μας κρύβουν ένα μέρος της συναισθηματικής μας έκφρασης. «Ο φόβος κάποιου που είναι κοινωνικά αγχώδης να δείξει ένα συναίσθημα που θα μπορούσε να κριθεί αρνητικά, μπορεί εν μέρει να μετριαστεί από τη μάσκα».

«Δεν είμαστε φτιαγμένοι να φοράμε μάσκα»

Ναι η μάσκα μπορεί βραχυπρόσθεσμα να δημιουργεί ίσως και μια ασφάλεια σε ανθρώπους που δυσκολεύονται με την κοινωνική έκφραση, όμως, τελικά τους βοηθάει;

Η ανάγκη και τα οφέλη της επαφής φαίνεται να είναι πιο σημαντικά από μια πρόσκαιρη ανακούφιση μια αμήχανης ή άβολης στιγμής. 

«Ο άνθρωπος είναι ον φύσει κοινωνικό και πολιτικό. Αυτός που μπορεί να ζήσει μακριά απ’ τις ανθρώπινες κοινωνίες είναι θηρίο ή θεός», είπε ο Αριστοτέλης.

Η δύναμη της συνήθειας

Χωρίς υπερβολή, μπορούμε να πούμε ότι ολόκληρη η εξέλιξη της ανθρωπότητας, θετική και αρνητική, μέσα στους αιώνες οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στη δύναμη των συνηθειών όλων των ανθρώπων που πέρασαν από αυτή τη Γη.

Σε γενικές γραμμές, μπορούμε να πούμε ότι οι θετικές συνήθειες δημιουργούν ευημερία, αφθονία και χαρά στην ανθρωπότητα, ενώ οι αρνητικές συνήθειες προξενούν καταστροφές, πολέμους, μίση και δυστυχία. Και οι θετικές και οι αρνητικές συνήθειες ενός ατόμου επηρεάζουν με τους πιο πάνω τρόπους τόσο τον ίδιο στην προσωπική του ζωή όσο και τους γύρω του και συνολικά ολόκληρη την ανθρωπότητα, λίγο έως πολύ, ανάλογα με τη θέση του ατόμου μέσα στην κοινωνική και πολιτική δομή.

Δηλαδή, η ικανότητα του ανθρώπινου εγκεφάλου να δημιουργεί συνήθειες είναι όπως η τεχνολογία. Και τα δύο αυτά αγαθά έχουν δοθεί απλόχερα στον άνθρωπο και εναπόκειται στη δική του διάκριση να τα χρησιμοποιήσει θετικά ή αρνητικά για τον ίδιο και για το περιβάλλον του.

Το καλό με αυτόν τον “κυβερνήτη” είναι ότι έχουμε άμεση πρόσβαση σε αυτόν και μας δίνεται η δυνατότητα να τον τροποποιήσουμε ανά πάσα στιγμή κατά βούληση, αν θέλουμε, ώστε να βελτιώσουμε την εξελικτική πορεία μας στο μέλλον. Αυτό που είμαστε τώρα (σωματικά, συναισθηματικά και πνευματικά) είναι το αποτέλεσμα των μέχρι τώρα συνηθειών μας και αυτό που θα είμαστε στο μέλλον θα είναι επίσης το αποτέλεσμα των συνηθειών που θα έχουμε υιοθετήσει από σήμερα μέχρι τότε.

Η αλλαγή μίας συνήθειας δεν είναι εύκολη υπόθεση, ούτε μπορεί να γίνει βιαστικά ή βίαια, εξαναγκαστικά. Η δομή του ίδιου του εγκεφάλου μας δεν το επιτρέπει, καθώς η κάθε συνήθεια αντιστοιχεί σε μία σύναψη μεταξύ κάποιων νευρώνων του εγκεφάλου. Αυτές οι συνάψεις δεν καταργούνται με το “έτσι θέλω”. Με άλλα λόγια, εξαιτίας της ίδιας της φυσικής κατασκευής μας αδυνατούμε να ξεχάσουμε και να εγκαταλείψουμε μία συνήθειά μας για πάντα απλά και μόνο επειδή μας ενοχλεί και θέλουμε να τη διαγράψουμε.

ψυχολογία και χρήση μάσκας
Freepik

Η αλλαγή μίας συνήθειας, λοιπόν, δεν γίνεται με το να ρίχνουμε γροθιά στο μαχαίρι, γιατί πολύ απλά, αν το κάνουμε αυτό, θα πονέσουμε. Συγκεκριμένα, θα διαπιστώνουμε ότι, αν και δεν το θέλουμε, επανερχόμαστε συνεχώς στην ίδια ανεπιθύμητη συνήθεια και θα μεμφόμαστε τον εαυτό μας για αυτήν την αδυναμία του, πράγμα εντελώς άδικο, αφού ο εαυτός μας υπόκειται στις συνάψεις των νευρώνων του εγκεφάλου του.

Η πιο αποδοτική μέθοδος για τη σταδιακή αλλαγή συνηθειών έχει αποδειχθεί ότι προϋποθέτει τα εξής:

  • ειλικρινή ομολογία της ύπαρξης μίας αρνητικής συνήθειας: η παραδοχή του προβλήματος μας ξαλαφρώνει,
  • απλή παρατήρηση των συνηθειών και, ει δυνατόν, καταγραφή τους σε ένα τετράδιο ή στον υπολογιστή μας,
  • συνειδητή αποχή από οποιαδήποτε προσπάθεια παρέμβασης για εξαναγκαστική αλλαγή της συνήθειας,
  • συνειδητή αποχή από την αρνητική ή θετική κριτική της συνήθειας: παραίτηση από τέτοιου είδους σκέψεις,
  • βαθιά συγχώρεση του εαυτού για όλες ανεξαιρέτως τις συνήθειές του: συμφιλίωση με τον εαυτό,
  • καθημερινή νοερή καλλιέργεια θετικών συνηθειών που μπορούν να λειτουργήσουν ως “αντίδοτα”,
  • καλλιέργεια της υπομονής ή, ακόμα καλύτερα, της εγκαρτέρησης, για αποχή από τη βιασύνη και τον εσωτερικό βιασμό του εαυτού.

Αυτές οι απλές οδηγίες, όταν εφαρμόζονται, φέρνουν τη σταδιακή αλλαγή της συνήθειας με ειρηνική διαδικασία, χωρίς εσωτερικό πόλεμο, χωρίς θυμό και καημό.

Μαρία Γιαννοπούλου

  • Ιδρυτικό Μέλος allaboutparents.gr | Positive Parenting
  • Ψυχολόγος ΑΠΘ, MSc
  • Ειδικευμένη στην Ψυχοθεραπεία Gestalt
  • PgD Παιδοψυχολογία Παιδιού & Εφήβου
  • Τηλ: 6942217440, Ευρυτανίας 13, Αμπελόκηποι
  • email: maria.giannopulu@gmail.com

Διάβασε πρώτος όλα τα θέματα του iPop.gr στο Google News