Ένας άντρας είπε κάποτε –ομολογουμένως με ειρωνικό χαμόγελο, αλλά εν πάση περιπτώσει– ότι το τεστ νοημοσύνης είναι απλό: «Αν συμφωνείτε μαζί μου, είστε έξυπνοι. Αν όμως δεν συμφωνείτε μαζί μου, τότε είστε σαφώς και αναμφίβολα ηλίθιοι».

Υποθέτω ότι είστε αρκετά έξυπνοι για να ερμηνεύσετε σωστά αυτό το μήνυμα. Αλλά, σοβαρά, όλοι μας έχουμε αναρωτηθεί γιατί μερικοί άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν τίποτα.

Όταν ήμουν νέος συχνά εντυπωσιαζόμουν από το γεγονός ότι οι άνθρωποι που φαίνονταν πολύ έξυπνοι μπορούσαν, ταυτόχρονα, να είναι εντελώς ηλίθιοι. Δεν έβλεπαν αυτό που έβλεπα. Μερικοί λένε ευγενικά ότι τα εν λόγω άτομα στερούνται τη σωστή «πνευματική ευελιξία», αλλά χρησιμοποιούν αυτή την έκφραση μόνο και μόνο επειδή έχουν υπερβολικά καλή ανατροφή για να ξεστομίσουν τη λέξη «ηλίθιος».

Προφανώς οι άνθρωποι είναι διαφορετικοί. Τι μπορείτε να κάνετε γι’ αυτό;

Πώς θα χειριστούμε ανθρώπους που είναι διαφορετικοί από μας; Ανθρώπους που αντιδρούν και λειτουργούν με εντελώς διαφορετικό τρόπο; Μπορείτε να διαχειριστείτε πολλά είδη προσωπικοτήτων σε διαφορετικές καταστάσεις; Ενδιαφέρουσα ερώτηση. Αν μπορούσε κανείς να συμπεριφέρεται 100% σαν χαμαιλέοντας –που αλλάζει εντελώς τη συμπεριφορά του ανάλογα με το ποιον έχει απέναντί του–, θα ήταν καλή ιδέα να το δοκιμάσει; Είναι φυσικό για μας να είμαστε αυτό που είμαστε, να βγάζουμε προς τα έξω τη θεμελιώδη συμπεριφορά μας.

Αλλά για διάφορους λόγους μπορεί να νιώσουμε την ανάγκη να προσαρμοστούμε ανάλογα με το ποιους έχουμε γύρω μας. Συχνά λέγονται πολλά σχετικά με το ότι πρέπει να είμαστε ευέλικτοι και προσαρμοστικοί, ώστε να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε μεγάλη ποικιλία καταστάσεων και να είμαστε σε θέση να ανταποκριθούμε σε πολλούς διαφορετικούς τύπους ανθρώπων. Ο όρος έχει αποκτήσει και όνομα – συναισθηματική νοημοσύνη ή συναισθηματικό πηλίκο.

Για να αντιμετωπιστεί αυτή η συνεχής ανάγκη για προσαρμογή, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι απαιτείται προσπάθεια και πολλή ενέργεια. Η φυσική μας κατάσταση είναι να εκδηλώνουμε τη βασική μας συμπεριφορά. Η «αφύσικη» συμπεριφορά μας είναι να προσαρμοζόμαστε συνεχώς ανάλογα με το ποιοι είναι οι άλλοι, και αυτό απαιτεί ικανότητα, εκπαίδευση και ενέργεια.

Αν δεν είμαστε σίγουροι για το τι είναι «σωστό» σε μια κατάσταση, αν δεν έχουμε εκπαιδευτεί ή δεν έχουμε επαρκή ενέργεια για να αντιμετωπίσουμε τον ρόλο που πιστεύουμε ότι είναι ο σωστός, θα νιώθουμε φοβισμένοι, διστακτικοί και συχνά στρεσαρισμένοι. Και το αποτέλεσμα θα είναι να χάνουμε ακόμη περισσότερη ενέργεια και ο πυρήνας μας να γίνεται ολοένα πιο εμφανής – συχνά προς μεγάλη έκπληξη των γύρω μας, που έχουν συνηθίσει να μας βλέπουν να συμπεριφερόμαστε με έναν συγκεκριμένο τρόπο.

Ανάμεσα σε ηλίθιους
Βιβλίο «Ανάμεσα σε ηλίθιους»

Σε έναν τέλειο κόσμο

Υπό ιδανικές συνθήκες καθένας μπορεί να είναι ο εαυτός του και κάθε πράγμα λειτουργεί ομαλά από την πρώτη στιγμή. Όλοι συμφωνούν ανά πάσα στιγμή και οι συγκρούσεις είναι ανύπαρκτες. Λένε ότι υπάρχει ένα τέτοιο μέρος και ονομάζεται Ουτοπία.

Αν νομίζετε ότι μπορείτε να αλλάξετε όλους τους άλλους, θα απογοητευτείτε πολύ. Θα ένιωθα κατάπληξη ακόμη κι αν μπορούσατε να αλλάξετε έστω και έναν άνθρωπο.

Οι περισσότεροι άνθρωποι που θα συναντάτε θα είναι διαφορετικοί από σας. Οπότε πρέπει να προσαρμόζεστε ανάλογα με τους ανθρώπους που γνωρίζετε. Η καλή επικοινωνία συνήθως είναι θέμα προσαρμογής. Μια στιγμή, μπορεί να σκεφτείτε. Αυτό δεν ισχύει. Μπορώ να είμαι ο εαυτός μου. Για την ακρίβεια, ποτέ δεν προσαρμόζομαι ανάλογα με το ποιος είναι ο άλλος, ουδέποτε, και όλα πάνε καλά. Έτσι ζούσα πάντα. Βεβαίως. Φυσικά, καθένας μπορεί να ξεκινάει από τον εαυτό του.

Αυτό δεν είναι πρόβλημα. Αλλά τότε μην περιμένετε να μεταδώσετε στους άλλους το μήνυμα που προσπαθείτε να μοιραστείτε. Αν μπορείτε να ζήσετε γνωρίζοντας ότι οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που συναντάτε δεν πιστεύουν αυτά που λέτε, τότε δεν έχετε κανένα πρόβλημα.

Το κάνετε ήδη, ακόμη κι αν νομίζετε ότι δεν το κάνετε

Ήδη προσαρμόζετε τη συμπεριφορά σας, ακόμη κι αν δεν το συνειδητοποιείτε. Οι πάντες προσαρμοζόμαστε όλη την ώρα. Είναι μέρος του κοινωνικού παιχνιδιού, της ορατής και αόρατης επικοινωνίας που εξελίσσεται συνεχώς. Απλώς προτείνω ένα πιο αξιόπιστο σύστημα. Δεν χρειάζεται να ρισκάρετε ή να μαντέψετε. Μπορείτε να κάνετε τις σωστές ρυθμίσεις από την αρχή. Αλλά παρακαλώ προσέξτε το εξής: κανένα σύστημα δεν είναι τέλειο. Μερικοί άνθρωποι που συναντώ αντιτίθενται στην ιδέα της εσκεμμένης προσαρμογής ανάλογα με το ποιους έχουν απέναντί τους. Θεωρούν ότι είναι κάτι ανέντιμο και χειριστικό. Αλλά και πάλι, μπορείτε πάντα να απέχετε.

Οι 4 τύποι συμπεριφοράς

Ανάμεσα σε ηλίθιους

Στο βιβλίο Ανάμεσα σε Ηλίθιους, ο Thomas Erikson αναλύει τους τέσσερις βασικούς τύπους συμπεριφοράς χρησιμοποιώντας το διαδεδομένο μοντέλο DISC και διαχωρίζοντάς τους σε 4 χρώματα: Κόκκινος, Κίτρινος, Πράσινος, Μπλε.

Ο Κόκκινος

Κάνει πάντα αισθητή την παρουσία του. Είναι έντονος χαρακτήρας, είναι γεννημένος αρχηγός ή τουλάχιστον του αρέσει να αναλαμβάνει τα ηνία. Είναι γρήγορος, ορμητικός, αποφασιστικός, φιλόδοξος. Έχει πάντα έντονη γνώμη για τα πράγματα, την οποία προσπαθεί συχνά να επιβάλλει και στους άλλους. Είναι ισχυρογνώμων, θέλει να έχει τον έλεγχο για όλα και ο περίγυρός του νιώθει ότι τον ελέγχει διαρκώς. Δεν επικεντρώνεται ιδιαίτερα στις ανθρώπινες σχέσεις, αλλά κυρίως στο έργο και το αποτέλεσμα.

Ο Πράσινος

Ο χαλαρός τύπος. Σύμφωνα με τον Thomas Erikson, οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν «πράσινα» χαρακτηριστικά. Ο Πράσινος είναι φιλικός και επενδύει πολύ στις σχέσεις του. Οι περισσότεροι θα τρέξουν σε εκείνον για να μοιραστούν ένα πρόβλημά τους, κι αυτός με τη σειρά του θα είναι πάντα διαθέσιμος για να τους ακούσει. Αποφεύγει να παίρνει θέση για τα πράγματα, καθώς αποφεύγει τις συγκρούσεις… χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν έχει γνώμη. Έχει γνώμη αλλά δεν θα την εκφράσει μπροστά σε όλους… Ναι, κι αυτό σημαίνει πως είναι καλός στο να διαδίδει φήμες! Σε αρκετές περιπτώσεις είναι απαθής, αποφεύγοντας να αναλάβει την ευθύνη.

Ο Κίτρινος

Ο άνθρωπος που θα σε γεμίσει με χαρά την πιο μουντή μέρα. Εκεί που άλλοι βλέπουν σύννεφα, ο Κίτρινος φτιάχνει σχέδια με αυτά τα σύννεφα και έχει τον τρόπο να τα απομακρύνει. Είναι υπερβολικά αισιόδοξος, βλέπει το ποτήρι πάντα μισογεμάτο, είναι κοινωνικός και… (σχεδόν) αγαπάει όλο τον κόσμο. Παράλληλα, είναι αρκετά δημιουργικός, έχει τη μια ιδέα μετά την άλλη… χωρίς αυτό να σημαίνει πως θα φτάσει και στην υλοποίησή της. Ορισμένες φορές γίνεται εγωκεντρικός, ζητώντας μονίμως την προσοχή των άλλων.

Μπλε

Μια ιδιαίτερη περίπτωση. Σε γενικές γραμμές είναι ήρεμος, συγκροτημένος ενώ πάντα βουτάει τη γλώσσα στο μυαλό πριν μιλήσει. Πολύ περισσότερο, είναι ο άνθρωπος της λεπτομέρειας. Για την ακρίβεια, έχει μια μικρή εμμονή με την λεπτομέρεια. Είναι ο τύπος που πάντα θα εξετάσει με προσοχή όλα τα ενδεχόμενα και όλους τους παράγοντες πριν προχωρήσει. Αρκετές φορές θα τον δεις να σου κάνει πολλές ερωτήσεις θέλοντας να μάθει τα ψιλά γράμματα. Κι αυτό είναι που ενοχλεί αρκετά όσους συναναστρέφονται μαζί του.

Το βιβλίο του Thomas Erikson, Ανάμεσα σε ηλίθιους, θα σας βοηθήσει να κατανοήσετε καλύτερα τον εαυτό σας και να αλλάξετε τον τρόπο αλληλεπίδρασης με τους άλλους ανθρώπους, από τους συνεργάτες μέχρι τον/τη σύντροφό σας. Κυκλοφορεί σε όλα τα βιβλιοπωλεία από τις εκδόσεις Διόπτρα και στο www.dioptra.gr.

Διάβασε πρώτος όλα τα θέματα του iPop.gr στο Google News