Σε αυτό που συμφωνούν όλοι οι επιστήμονες και οι ερευνητές είναι πως η “πανδημία” είναι ένας ορισμός που περιγράφει την εκτεταμένη εμφάνιση μιας νόσου. Οι φονικές πανδημίες ανά τους αιώνες που έχουν πλήξει την ανθρωπότητα.

Η χολέρα, η πανούκλα και η γρίπη άλλαξαν την ανθρωπότητα για πάντα. Και οι εστίες αυτών των ασθενειών πέρα από τα διεθνή σύνορα, ορίζονται σωστά ως πανδημία, αφού ξεπερνούν τα σύνορα κι έχουν σκοτώσει εκατομμύρια ανθρώπους.

Η πιο πρόσφατη πανδημία, ο κορονοϊός, έχει ήδη σκοτώσει περισσότερους από 10.000 ανθρώπους και βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Δείτε στον χάρτη τα κρούσματα ανά τον κόσμο. 

Ποιες είναι οι πιο φονικές πανδημίες ανά τους αιώνες;

HIV/AIDS

Το HIV / AIDS, εντοπίστηκε για πρώτη φορά στο Κονγκό το 1976 κι έχει αποδειχθεί πραγματικά παγκόσμια πανδημία, σκοτώνοντας περισσότερους από 36 εκατομμύρια ανθρώπους από το 1981.

Σήμερα υπάρχουν μεταξύ 31 και 35 εκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν με τον ιό HIV, οι περισσότεροι από τους οποίους βρίσκονται στην Αφρική. Καθώς η πληροφορία για τον ιό διαρκώς αυξάνεται, όπως και η ενημέρωση του κόσμου, καθώς έχουν αναπτυχθεί νέες θεραπείες, ο HIV είναι πιο διαχειρίσιμος και πολλοί από όσους έχουν μολυνθεί συνεχίζουν να ζουν φυσιολογικά.

Μεταξύ 2005 και 2012 οι ετήσιοι παγκόσμιοι θάνατοι από τον ιό HIV / AIDS μειώθηκαν από 2,2 εκατομμύρια σε 1,6 εκατομμύρια.

φονικές πανδημίες

Η γρίπη του Χονγκ Κονγκ

Έμεινε γνωστή ως η “γρίπη του Χονγκ Κονγκ”, μια πανδημία που ξέσπασε το 1968 και προκλήθηκε από το H3N2 του ιού της γρίπης Α, ένα γενετικό παράγωγο του H2N2.

Από το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα στις 13 Ιουλίου 1968 στο Χονγκ Κονγκ, χρειάστηκαν μόλις 17 ημέρες πριν από την εμφάνιση κρουσμάτων του ιού στη Σιγκαπούρη και το Βιετνάμ και μέσα σε τρεις μήνες είχαν εξαπλωθεί στις Φιλιππίνες, την Ινδία, την Αυστραλία, την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.  Ενώ η πανδημία του 1968 είχε συγκριτικά χαμηλό ποσοστό θνησιμότητας (5%), είχε ακόμα ως αποτέλεσμα το θάνατο περισσότερων από ένα εκατομμύριο ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων των 500.000 κατοίκων του Χονγκ Κονγκ, περίπου το 15% του πληθυσμού της τότε.

Η Ασιατική γρίπη

Η ασιατική γρίπη ήταν μια πανδημία της γρίπης Α του υποτύπου H2N2, η οποία προήλθε από την Κίνα το 1956 και διήρκεσε μέχρι το 1958. Στο διετές της ξέσπασμα, η ασιατική γρίπη ταξίδεψε από την κινεζική επαρχία Guizhou στη Σιγκαπούρη, το Χονγκ Κονγκ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι εκτιμήσεις για το θάνατο της ασιατικής γρίπης ποικίλουν ανάλογα με την πηγή, αλλά ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τοποθετεί τον τελικό αριθμό σε περίπου 2 εκατομμύρια θανάτους, εκ των οποίων 69.800 σημειώθηκαν στις ΗΠΑ.

Η φονική γρίπη το 1918

Μεταξύ του 1918 και 1920 μια φονική γρίπη ξέσπασε σε όλο τον κόσμο, μολύνοντας πάνω από το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού σκοτώνοντας 20 έως 50 εκατομμύρια ανθρώπους.

Από τα 500 εκατομμύρια άτομα που είχε μολυνθεί από την πανδημία του 1918, το ποσοστό θνησιμότητας εκτιμάται σε 10% έως 20%, με 25 εκατομμύρια θανάτους μόνο τις πρώτες 25 εβδομάδες. Αυτό που διαχώρισε τη συγκεκριμένη φονική γρίπη του 1918, ήταν τα θύματα: Ενώ η γρίπη πάντα σκότωνε ηλικιωμένους και ευπαθείς ομάδες, η συγκεκριμένη είχε ξεκινήσει να “χτυπάει” και υγιείς ενήλικες, ενώ παιδιά κι άλλοι με πιο αδύναμο ανοσοποιητικό δεν επηρεάστηκαν.

φονικές πανδημίες

Χολέρα

Από το 1817 έχουν καταγραφεί επτά πανδημίες, για τις έξι από τις οποίες υπεύθυνος ήταν ο κλασικός βιότυπος του Vibrio cholerae Ο1, ενώ για την τελευταία που ξεκίνησε από το 1961 και συνεχίζεται μέχρι και σήμερα (άρχισε στην Ινδονησία και επεκτάθηκε στην Ασία, Ευρώπη, Αφρική, Νότια και Κεντρική Αμερική) υπεύθυνος είναι ο ΕΙ Tor .

To 1992 ένας νέος ορότυπος, ο Vibrio cholerae Ο139 Bengal, έκανε την εμφάνισή του στη νότια Ινδία και στο Μπαγκλαντές και σε σύντομο χρονικό διάστημα εξαπλώθηκε προκαλώντας νέα επιδημία χολέρας. Το 1994 κρούσματα χολέρας καταγράφηκαν σε 11 χώρες της Ασίας.

Εκατομμύρια κόσμος έχει πεθάνει από τη χολέρα.

Μαύρη πανώλη ή μαύρος θάνατος (1346-1353)

Με τον όρο µαύρη πανώλη ή µαύρος θάνατος αναφέρεται η πανδημία των ετών 1348 – 1353, η οποία ήταν από τις πλέον καταστροφικές στην παγκόσμια ιστορία. Ο συνολικός ανθρώπινος απολογισμός της, υπολογίζεται σε 100 έως 200 εκατομμύρια νεκρούς στην Ευρώπη και στην Ασία. Μάλιστα εκτιμάται ότι μείωσε τότε τον παγκόσμιο πληθυσμό από 450 εκατομμύρια σε 350 – 375 εκατομμύρια.

Η ασθένεια αυτή είχε δύο μορφές: τη βουβωνική (ή σηψαιμική) και την πνευμονική. Μεταδιδόταν ακαριαία και βοηθούμενη από τις κακές συνθήκες υγιεινής, την έλλειψη ιατρικών γνώσεων της εποχής και τις επακόλουθες δεισιδαιμονικές προλήψεις, στις αρχές του 1348 είχε ήδη διαδοθεί από την Ιταλία, σε όλη την κεντρική Γαλλία, μέχρι τον χειμώνα του ιδίου έτους στην νότια Αγγλία και στη συνέχεια στις Κάτω Χώρες. Συνέπεια της επιδημίας ήταν να χαθεί σχεδόν το ένα τρίτο του πληθυσμού της Ευρώπης. Η επιδημία ξαναχτύπησε και στα επόμενα χρόνια του 14ου αιώνα, με μικρά χρονικά διαλείμματα, αναιρώντας έτσι ολοκληρωτικά την δημογραφική αύξηση που είχε σημειωθεί στα μέσα του 13ου αιώνα και ο παγκόσμιος πληθυσμός επανήλθε στα επίπεδα πριν το 1347 μόλις τον 17ο αιώνα.

Η πανώλη του Ιουστινιανού (541-542)

Μια ακόμη από τις πιο φονικές πανδημίες. Θεωρείται ότι έχει σκοτώσει 50 εκατομμύρια ανθρώπους, το 26% του παγκόσμιου πληθυσμού εκείνη την εποχή.

Την ίδια στιγμή έπληξε πολύ σοβαρά τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.

πανδημία

Ο λοιμός των Αθηνών

Ο λοιμός των Αθηνών κατεγράφη το 430 π.Χ. κατά το δεύτερο έτος του Πελοποννησιακού πολέμου κι ενώ η πόλη πολιορκούνταν από τους Σπαρτιάτες. Θεωρείται πως η επιδημία πρωτοεμφανίστηκε στο κύριο λιμένα της Αθήνας, τον Πειραιά, που αποτελούσε την κύρια είσοδο προμηθειών της πόλης. Ο λοιμός εμφανίστηκε και σε άλλες περιοχές της ανατολικής Μεσογείου, επέστρεψε δύο φορές, το 429 π.Χ. και τον χειμώνα του 427/426 π.Χ.,και η καταστροφή που προκάλεσε στον πληθυσμό της Αθήνας ήταν ένα σημαντικό πρώτο πλήγμα για την πόλη ως προς την εξέλιξη του πολέμου.

Προκάλεσε το θάνατο ενός μεγάλου ποσοστού των κατοίκων της πόλης, ανάμεσα στους οποίους και του ίδιου του Περικλή μαζί με τα μέλη της οικογενείας του.

φονικές πανδημίες

Η γρίπη των χοίρων

Η πανδημία γρίπης του 2009 ήταν μια πανδημία της γρίπης H1N1 (στα πρώτα της στάδια χαρακτηριζόταν απλώς επιδημία) που προκαλείται από τον ιό H1N1 και μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Η γρίπη πρωτοεμφανίστηκε στο Μεξικό, ενώ τον Ιούνιο του 2009 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακοίνωσε πως η επιδημία είχε μεταβληθεί σε πανδημία.

Στις 10 Αυγούστου του 2010, ο ΠΟΥ ανακοίνωσε πως ιός Η1Ν1 ολοκλήρωσε τον κύκλο του και η πανδημία έχει πλέον τελειώσει. Συνολικά, από την εμφάνιση της ασθένειας στο Μεξικό τον Απρίλιο του 2009 έως τον Αύγουστο του 2010 είχαν επιβεβαιωθεί σχεδόν 18.500 θάνατοι από τον ιό, σε 214 χώρες.

Photos: wikimedia.org, listverse.com