Η ζωή σε μια μεγαλούπολη όπως είναι η Αθήνα, εκτός από τους εκρηκτικούς ρυθμούς ζωής, την έντονη κινητικότητα, τους πολύβουους δρόμους και τους βιαστικούς περαστικούς, έχει και μια άλλη πλευρά, λιγότερο χαρούμενη και λαμπερή, σίγουρα όμως ικανή να σε συγκινήσει και να σε παρακινήσει να βοηθήσεις. Οι άστεγοι της Αθήνας βρίσκονται πολύ πιο κοντά σου απ’ όσο μπορεί να πιστεύεις και το μόνο που διεκδικούν από εσένα, είναι λίγο από την προσοχή και το χρόνο σου. Α! Κι ένα σου χαμόγελο….

Γράφουν: Πηνελόπη Μποσταντζόγλου, Αφροδίτη Πρέβεζα

Περπατώντας στους δρόμους της Αθήνας, αν κοιτάξεις λίγο πιο προσεκτικά γύρω σου, θα βρεις ανθρώπους να κοιμούνται κουλουριασμένοι κάτω από λίγες κουβέρτες, πάνω σε παγκάκια ή πάνω σε αυτοσχέδια κρεβάτια από χαρτόκουτα. Συνήθως, θα τους βρεις να μαζεύουν τα λίγα υπάρχοντά τους σ’ ένα πάρκο, κάτω από μια γέφυρα ή κάποιο πεζοδρόμιο με πλατύ υπόστεγο, στην προσπάθεια τους να προστατευτούν από τα τερτίπια του καιρού.

Η οικονομική κρίση και οι νεο-άστεγοι

Το φαινόμενο των αστέγων σίγουρα δεν αποτελεί ένα καινούριο κοινωνικό φαινόμενο. Επίσημα στοιχεία ωστόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καταδεικνύουν πως στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Αττική, το πρόβλημα της στέγασης τείνει  να λάβει εκρηκτικές διαστάσεις μέσα στα επόμενα χρόνια. Με την ανεργία να παραμένει σε υψηλά επίπεδα -ιδιαίτερα στις παραγωγικές ηλικίες – και τις οικονομικές δαπάνες συνεχώς να αυξάνονται, λόγω της αυξημένης φορολογίας και της γενικότερης οικονομικής κρίσης, που πλήττει την Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, η διατήρηση στέγης γίνεται για όλο και περισσότερους ανθρώπους, πιο δύσκολη υπόθεση.

Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία σχετικής έκθεσης της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για τις συνθήκες διαβίωσης στην Ελλάδα, με την εξέλιξη της φτώχειας στη χώρα, από την έναρξη της οικονομικής κρίσης το 2009 και έπειτα, να κινείται σε δραματικά επίπεδα. Συγκεκριμένα το ποσοστό του πληθυσμού της χώρας που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας με το εισόδημά του να είναι χαμηλότερο από το κατώφλι της φτώχειας, αγγίζει το 42.7%, όταν το 2009, το ίδιο ποσοστό έφτανε μόλις το 16,4% οπότε και ξεκίνησε να αυξάνεται σταδιακά.

Με βάση τα παραπάνω στοιχεία η Ελλάδα «κερδίζει» την τρίτη θέση των χωρών που ανήκουν στην ΕΕ –έπειτα από τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία- με ποσοστό 36% του πληθυσμού της χώρας να αντιμετωπίζει κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, όταν την ίδια στιγμή ο μέσος ευρωπαϊκός όρος κυμαίνεται στα 24,4%.

Στην σχετική έκθεση της ΕΛΣΤΑΤ, απεικονίζεται το γεγονός πως το ποσοστό των συμπολιτών μας, οι οποίοι δεν μπορούν να ανταποκριθούν οικονομικά ή και στερούνται βασικά αγαθά όπως είναι το φαγητό ή θέρμανση λόγω οικονομικής αδυναμίας ανέρχεται στο 39,5%.

Εύκολα καταλαβαίνει κανείς βάσει των παραπάνω, πως τίποτα δεν είναι το ίδιο σε μια χώρα που πάνω από 10 χρόνια οι πολίτες της δοκιμάζονται καθημερινά, προκειμένου να ανταπεξέλθουν στις προσωπικές ή τις οικογενειακές τους ανάγκες.

Η Αθήνα, μια ευρωπαϊκή, τουριστική πόλη, το λίκνο του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού και της δημοκρατίας, μέσα από μια βαθιά οικονομική ύφεση δεν βγαίνει δυστυχώς αλώβητη και  γίνεται η πόλη μιας βαθιάς κοινωνικής κρίσης με την ανεργία, την φτώχεια και τους νεο-άστεγους να αποτελούν πια τα βασικά «δομικά» χαρακτηριστικά της.

Οι λεγόμενοι “νεο-άστεγοι”, οι οποίοι αποτελούν ένα ισχυρό ποσοστό του συνόλου των αστέγων, είναι άτομα μορφωμένα, τα οποία προέρχονται από τα μεσαία κοινωνικά στρώματα. Είναι άτομα, τα οποία απλά δεν κατάφεραν να τα βγάλουν πέρα, όταν η οικονομική κρίση χτύπησε την χώρα μας, έχοντας ως αποτέλεσμα να μείνουν άνεργοι μέσα από την κατάρρευση της αγοράς.

Ποιοι είναι οι άστεγοι της πόλης μας;

Οι άστεγοι στην Αθήνα είναι  ως επί το πλείστον άνθρωποι που οι συνθήκες, αφότου ξέσπασε η οικονομική κρίση, τους έφεραν στο σημείο να έχουν πολλά χρέη με αποτέλεσμα να χάσουν το σπίτι τους.

Όπως χαρακτηριστικά λέει ο Λέων, 68 χρονών, ο οποίος έμεινε άστεγος πριν από μερικά χρόνια:

«Ο κόσμος όταν ακούει τη λέξη άστεγο φαντάζεται διάφορα. Νομίζει ότι είναι χρήστης, αλκοολικός και γενικά άτομο περιθωρίου. Οι σημερινοί άστεγοι όμως δεν είναι τέτοιοι».

Εγώ δεν ξέρω τι σκεφτόταν ο κόσμος όταν με έβλεπε στο δρόμο, αλλά η συμπεριφορά του προς εμένα ήταν κόσμια. Όπως ήταν και η δικιά μου προς τον κόσμο, δηλαδή δεν προσέβαλα ποτέ το χώρο όπου ζούσα, κοιμόμουν ή διάβαζα ένα βιβλίο. Είμαι αγιογράφος. Όταν άρχισε να φουντώνει η κρίση, ο κόσμος σταμάτησε να αγοράζει ακριβά αντικείμενα, όπως είναι ένα ακριβό ρολόι, όπως είναι ένα ακριβό κόσμημα. Η αγιογραφία επίσης είναι κάτι ακριβό, ο κόσμος σταμάτησε να αγοράζει εικόνες. Εγώ σταμάτησα να έχω παραγγελίες, τελειώσανε τα έτοιμα και είναι πάρα πολύ απλό

Η κ. Κατσούλη, Πρόεδρος του Κέντρου Υποδοχής Αστέγων του Δήμου Αθηναίων, εξηγεί στο iPop.gr πως όταν ξεκίνησε η φιλοξενία αστέγων από το Δήμο, η πλειονότητα των αστέγων ήταν ξένοι, νόμιμοι μετανάστες. Πλέον είναι 70% Έλληνες και 30% μετανάστες. «1.500 άτομα ζουν σε δρόμους και πάρκα στην Αθήνα. Οι περισσότεροι όμως που ζουν στο δρόμο πλέον είναι ουσιοεξαρτώμενοι, αλκοολικοί και με διάφορα ψυχολογικά προβλήματα.

Κλιμάκιο του ΚΥΑΔΑ προσεγγίζει τους άστεγους κάθε μέρα μετά από αναφορές πολιτών. Οι περισσότεροι όμως δεν θέλουν να μπουν σε ξενώνες. Για να μπει κάποιος σε ένα ξενώνα πρέπει να ακολουθήσει τους κανόνες».

Η ιστορία του κύριου Διονύση, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα νέο-άστεγου συμπολίτη μας:

«Βρίσκομαι στο δρόμο τα τελευταία 10 χρόνια, απ’ όταν έχασα τη δουλειά μου» εξομολογείται στο iPop.gr, o 51χρονος άνδρας, ο οποίος κάποτε δούλευε ως διευθύνων σύμβουλος σε μερικές από τις μεγαλύτερες ελληνικές εταιρείες όπως η Ρικομέξ. «Ταξίδευα στο εξωτερικό για πολλά χρόνια και έχοντας βγάλει κάποια χρήματα στην Ελλάδα, προσπάθησα να φτιάξω κάτι δικό μου. Γυρνώντας το 2009 πίσω, τίποτα δεν ήταν το ίδιο και ξαφνικά βρέθηκα πνιγμένος στα χρέη», μας εξηγεί  ενώ με παράπονο υπογραμμίζει πως «η Ελλάδα δυστυχώς τρώει τα παιδιά της!».

Πως είναι όμως πρακτικά η καθημερινότητα για έναν άστεγο στην Αθήνα; Πως κυλά ένα 24ωρο για τους ανθρώπους που βρίσκονται στους δρόμους της πόλης;

«Ο κόσμος είναι πολλές φορές απόμακρος και καχύποπτος μαζί μας», δηλώνει ο κύριος Διονύσης, ενώ υποστηρίζει πως «σίγουρα μπορούν να γίνουν πολλά περισσότερα πράγματα από το Κράτος προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κατάσταση. Δόξα το Θεό υπάρχουν και καλοί άνθρωποι που θα περάσουν και θα μου αφήσουν έναν καφέ ή κάτι να φάω. Ξέρεις, δεν μου αρέσει η ζητιανιά…».

«Η δικιά μου περίπτωση είναι μια μόνο από τις πολλές. Τα προβλήματα είναι πολλά και οι ώρες δεν κυλούν πάντα το ίδιο μέσα στη μέρα. Για εμένα που είμαι φορέας του AIDS  τα πράγματα είναι ακόμα πιο δύσκολα, γιατί δεν έχω  χρήματα να πάρω καν τα φάρμακά μου… Κι όταν φτάσει κανείς εδώ που είμαι εγώ, ούτε φίλοι, ούτε οικογένεια υπάρχει να σε κοιτάξουν. Πολύ η μοναξιά… Ευτυχώς έχω τα βιβλία μου και ξεχνιέμαι..»

Ανάσα ελπίδας το περιοδικό «Σχεδία»

Έξω από το Μετρό της Πανεπιστημίου, στο κέντρο της πόλης συναντήσαμε έναν από τους πωλητές του περιοδικού δρόμου «Σχεδία» που στηρίζει τους άστεγους και τους άνεργους στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο, όντας μέλος του Διεθνούς Δικτύου Εφημερίδων Δρόμου, το οποίο και απαριθμεί 122 περιοδικά δρόμου, σε 41 χώρες, με 14.000 άστεγους, άνεργους πωλητές και 6.000.000 διεθνώς αναγνώστες.

«Στην Ελλάδα ήρθα πριν από 7 περίπου χρόνια και έκτοτε έχω αλλάξει διάφορες δουλειές. Δυστυχώς ακόμα δεν έχω την οικονομική δυνατότητα να μείνω σε ένα δικό μου σπίτι και τώρα με φιλοξενούν φίλοι. Έχω μείνει στο δρόμο όμως για μεγάλο χρονικό διάστημα τα τελευταία χρόνια», δηλώνει στο iPop.gr o 40χρονος πωλητής της «Σχεδίας».

«Μπορεί να μην έχω πολύ καιρό που έχω ξεκινήσει ως πωλητής, όμως μέχρι στιγμής βλέπω πως ο κόσμος είναι μοιρασμένος στα δύο: Υπάρχουν εκείνοι που ό,τι κι αν γίνει δεν πρόκειται να γυρίσουν το κεφάλι τους να με κοιτάξουν και υπάρχουν και εκείνοι που είναι πολύ φιλικοί μαζί μου και δείχνουν πραγματικό ενδιαφέρον. Αισθάνομαι πολύ τυχερός που μου δίνεται μια ευκαιρία να δουλέψω και να κερδίσω μερικά χρήματα. Την ελπίδα δεν μπορεί να μου την στερήσει κανένας!».

Η «Σχεδία» αποτελεί το μοναδικό ελληνικό περιοδικό δρόμου, τo οποίo πωλείται αποκλειστικά και μόνο στους δρόμους της πόλης από διαπιστευμένους πωλητές. Οι πωλητές αυτοί προέρχονται από ευάλωτες πληθυσμιακές ομαδες, όπως αστέγους, ανέργους και ανθρώπους που αποδεδειγμένα ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Από την τιμή πώλησης του περιοδικού (3 ευρώ) το 50% (δηλαδή το 1,5 ευρώ) πηγαίνει απευθείας στον πωλητή.

Ο ρόλος του Δήμου

Ο Δήμος Αθηναίων προσπαθεί μέσω του ΚΥΑΔΑ (Κέντρο Φιλοξενίας Αστέγων Δήμου Αθηναίων) να βοηθήσει τους άστεγους της πόλης μας.

Το έργο του ΚΥΑΔΑ, όπως ενημερώνει η Πρόεδρός του, Eλένη Κατσούλη το iPop.gr επικεντρώνεται στη στέγαση και τη σίτιση για τα άστεγα άτομα της πόλης.

Διαθέτει 2 ξενώνες, οι οποίοι μπορούν να φιλοξενήσουν μέχρι 180 άτομα. Μάλιστα, η κ. Κατσούλη είναι αισιόδοξη ότι με το νέο διαγωνισμό που θα διεξαχθεί θα δοθεί δυνατότητα για φιλοξενία 210 ατόμων.

Τι πρέπει να κάνει κάποιος για να φιλοξενηθεί στους χώρους του ΚΥΑΔΑ;

«Εμείς ζητάμε απλά τρία βασικά έγγραφα για να κάνει κάποιος αίτηση για φιλοξενία: ψυχιατρική εξέταση, εξετάσεις για λοιμώδη νοσήματα και ποινικό μητρώο», εξηγεί η κ. Κατσούλη στο iPop.gr.

Όσον αφορά τη σίτιση, ο Δήμος προσφέρει 1.400 μερίδες καθημερινά: ένα γεύμα στις 12:00 κι ένα στις 16:30.

Άλλα προγράμματα που λειτουργούν παράλληλα είναι σύμφωνα με την Πρόεδρο του ΚΥΑΔΑ, το κοινωνικό παντοπωλείο που στηρίζει 400 οικογένειες το χρόνο, προγράμματα αλληλεγγύης στην οικογένεια που προσφέρουν σε 100 οικογένειες το εξάμηνο βασικά είδη υγιεινής και διατροφής, προγράμματα για αναδόχους οικογενειών και  κοινωνικό φαρμακείο. «Όλοι οι ανασφάλιστοι πολίτες παίρνουν δωρεάν φάρμακα, εάν έχουν την κάρτα». Τέλος, το ΚΥΑΔΑ λειτουργεί και την
αθηναϊκή αγορά, απ’ όπου οι άστεγοι παίρνουν ρούχα 3-4 φορές το χρόνο. Υπάρχει μπουτίκ με  γυναικεία, ανδρικά και παιδικά ρούχα.

Η κ. Κατσούλη σημειώνει πως από τον Ιούλιο του 2012 λειτουργεί κόμβος αλληλοβοήθειας πολιτών. «Εκεί έγινε για πρώτη φορά καταγραφή με επικαιροποιημένα δικαιολογητικά 9.000 οικογενειών- αιτήσεων. Υποστηρίζονται 25.000 άτομα, ενώ υπάρχει απευθείας σύνδεση με τη βάση δεδομένων του Δήμου Αθηναίων. Όσοι είναι γραμμένοι στον κόμβο παίρνουν μια τσάντα το μήνα με προϊόντα μακράς διαρκείας».

Μπορείς κι εσύ να βοηθήσεις

Το να μπορεί κανείς να βοηθάει τους συμπολίτες του, όταν αυτοί δοκιμάζονται καθημερινά κάτω από τις πιο δύσκολες, σκληρές και συχνά επικίνδυνες συνθήκες, αποτελεί κάτι παραπάνω από υποχρέωση. Αποτελεί ένδειξη ανθρωπιάς.

Μια κοινωνική δράση όπως η πρωτοβουλία του ΟΑΣΑ, ο οποίος αποφάσισε να ανακατασκευάσει ένα λεωφορείο, το οποίο θα κυκλοφορήσει στους δρόμους της Αθήνας, προσφέροντας πρακτική βοήθεια στους αστέγους της πόλης, αποτελεί μια τέτοια ένδειξη ενδιαφέροντος. Σύμφωνα με δηλώσεις του προέδρου του ΟΑΣΑ, Αναστάσιου Ταστάνη, στο ανακατασκευασμένο λεωφορείο θα συντηρείται, ειδικά για τον σκοπό αυτό, ντουζιέρα, χημική τουαλέτα καθώς και χώρος ιατρείου, προκειμένου οι άστεγοι να λαμβάνουν άμεση ιατρική περίθαλψη και φροντίδα.

Δες παρακάτω τους φορείς που στηρίζουν τους αστέγους στην Αθήνα και βοήθησε με το δικό σου τρόπο το έργο τους

Κέντρο Υποδοχής & Αλληλεγγύης Δήμου Αθηναίων (ΚΥΑΔΑ)

Διεύθυνση: Πειραιώς 35 & Σοφοκλέους 70

Τηλέφωνο: 210 5246516

Ο δήμος Αθηναίων έχοντας  ως στόχο του την αντιμετώπιση των προβλημάτων στέγασης, σίτισης, υγείας και επανένταξης των αστέγων που ζουν στην Αθήνα, αλλά και την υποστήριξη πολιτών που ενώ δεν είναι άστεγοι, αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα, υποστηρίζει σειρά προγραμμάτων όπως είναι το Ανοιχτό Κέντρο Σίτισης, τη διάθεση δύο δημοτικών ξενώνων φιλοξενίας, το πρόγραμμα Κοινωνικού Παντοπωλείου και Κοινωνικού Φαρμακείου.

Κέντρο Ημέρας Αστέγων Κλίμακα

Διεύθυνση: Κωνσταντινουπόλεως 30, Κεραμεικός

Τηλέφωνο: 210 3410462

Το Πρόγραμμα Στήριξης Αστέγων της Κλίμακας, περιλαμβάνει την λειτουργία του Κέντρου Ημέρας Αστέγων. Το Κέντρο λειτουργεί ως ένας πολυχώρος «στέκι πρώτης γραμμής» για τους συμπολίτες μας που διαβιούν στους δρόμους της Αθήνας.

Το Κέντρο Ημέρας λειτουργεί από Δευτέρα ως Παρασκευή από τις 09:00 –21:00 με ανοικτές δραστηριότητες για όλους τους ενδιαφερόμενους, ενώ στις δράσεις του Κέντρου περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων :

Ιατρικές υπηρεσίες από συνεργάτες ιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων
Ψυχιατρική εκτίμηση, θεραπεία και παρακολούθηση
Ψυχολογική υποστήριξη (ατομική και ομαδική συμβουλευτική)
Ξεκούραση και φροντίδα προσωπικής υγιεινής

Ξενώνας Φιλοξενίας Αστέγων Κλίμακα

Διεύθυνση: Κωνσταντινουπόλεως 30, Κεραμεικός

Τηλέφωνο: 210 3410462
Στο ίδιο κτίριο με το Κέντρο Ημέρας Αστέγων, συστεγάζεται και ο ξενώνας φιλοξενίας αστέγων της «Κλίμακα», στον οποίο  παρέχεται η δυνατότητα βραχύχρονης διαμονής σε ενήλικα άστεγα άτομα ανεξάρτητα από το φύλο, την εθνικότητα ή τη θρησκεία τους.

Ο ξενώνας φιλοξενίας αστέγων,  εκτός από προσωρινή στέγαση, επιχειρεί να καλύψει το σύνολο των αναγκών των αστέγων  (σίτιση, ένδυση, ψυχολογική και ιατρική φροντίδα κλπ.) προσαρμοσμένη στις ανάγκες του κάθε φιλοξενούμενου. Ο ξενώνας δεν αποτελεί μόνιμο κατάλυμα για τους αστέγους, αλλά ένας τρόπος προκειμένου να αντιμετωπιστούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, οι παράγοντες που οδήγησαν στην απώλεια στέγης και οι συνέπειες αυτής της κατάστασης.

Ξενώνες στέγασης απόρων και αστέγων της Αρχιεπισκοπής Αθηνών

Ξενώνας απόρων Ι. Ν. Αγίων Ασωμάτων

Διεύθυνση: Γρανικού 24, Θησείο

Tηλέφωνο: 210 5224310

Ξενώνας αστέγων, Ι. Ν. Αγ. Ασωμάτων

Διεύθυνση: Λενίδου και Κυναιγείρου,  Θησείο

Τηλέφωνο: 210 3215551

Ξενώνας Ι. Ν. Αγίου Κωνσταντίνου Κολωνού

Διεύθυνση: Πέτρας 122, Κολωνός

Τηλέφωνο: 210-51 32 669.

PRAKSIS

Η PRAKSIS είναι μία ανεξάρτητη Μη Κυβερνητική Οργάνωση,  η οποία έχει ως κύριο στόχο τη δημιουργία, εφαρμογή και υλοποίηση προγραμμάτων ανθρωπιστικής και ιατρικής δράσης. Οι ωφελούμενοι από τις δράσεις της PRAKSIS είναι Έλληνες άποροι, άστεγοι, ανασφάλιστοι,  οικονομικοί μετανάστες και πρόσφυγες και άλλες ευαίσθητες κοινωνικές ομάδες.

Emfasis Foundation

Η Emfasis Foundation είναι μία Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρία, η οποία ιδρύθηκε από ιδιωτική πρωτοβουλία, προκειμένου  να δώσει άμεσες και αποτελεσματικές λύσεις στις συνολικές ανάγκες ευάλωτων και κοινωνικά αποκλεισμένων συνανθρώπων μας, οι οποίοι  αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα επιβίωσης στην καθημερινότητά του και ζουν ως άστεγοι.

Μην ξεχνάς να προσφέρεις την βοήθειά σου στον συνάνθρωπό σου. Είτε είναι πρόσφυγας, είτε άστεγος, είτε άπορος.

Όπως έχει πει άλλωστε και η Hellen Keller:

Ποτέ κανείς δεν έγινε φτωχός προσφέροντας

Photos: Alexandros Michailidis, Angeliki Panagiotou, Menelaos Myrillas / SOOC, Simela Pantzartzi/EPA